Categoriearchief: leiden

Onbekend terrein in Naturalis

image

We komen nu in een gedeelte dat we nog niet goed kennen van de vorige keer. Al merken we ook dat we best een beetje honger beginnen te krijgen. Het thuis klaargemaakte brood ligt jammergenoeg in de rugzak die in het kluisje is opgeborgen achter onze dikke winterjassen. We kunnen dus pas eten als we weer weggaan. Het stoort niet en we storten ons met enthousiasme op de verdiepingen aan de andere kant van het trappenhuis. De etages die rond een eigen thema zijn gedrappeerd.

image

Dat hebben we drie jaar geleden niet zo aandachtig bekeken. Daarom kijken we nu onze ogen uit. Zoals de kleine kolibri en de hommel die zich laven aan de nector van grote bloemen. Zo helpen ze onbewust mee aan de verspreiding van de plant. Tegelijkertijd genieten ze van die heerlijke nectar. Of de zuinige manier waarop de meeuw gebruikmaakt van de harde zeewind. Het helpt hem om zo efficiënt mogelijk te vliegen.

image

We staan uitgebreid stil bij de aarde en de bijzondere soorten mineralen die hier verborgen liggen. We zien enorme hoeveelheden gesteentes die stuk voor stuk op een andere manier zijn ontstaan. De vormen zijn mooi. Net als de kleuren die sommige mineralen hebben. Het zijn de schatten uit de bodem. Ik leg uit hoe zand in glas kan veranderen bij de verglaasde bliksemschicht.

image

Ik geniet van de Delftse schatten. Kostbare mineralen en indrukwekkende skeletten. Zoals dat van de dodo. Het meest complete dodo-skelet van Nederland. Of wat verderop de opgezette stier Herman, de wolf van Luttelgeest en de kop van een dinosaurus die wordt gecontrueerd. Hoe vinden ze uit die versplinterde botjes de oorspronkelijke vorm. Het is een verbazing die zelfs mij een beetje treft.

image

Eigenlijk zouden we ook nog naar het Museum voor Oudheden gaan om te kijken naar de verschillende vondsten uit de IJstijd. Maar we zijn moe en hebben hongerig als we nog even in de museumwinkel naar iets gezocht hebben. Zo staan we even later buiten met een stukje steen in de tas en een boterham in de hand. Uitkijken dat we niet uitglijden over de ijsplassen op het braakliggende terrein voor het ziekenhuis.

image

In de trein terug naar huis knagen we genoegzaam van het kerstbrood, drinken de meegenomen chocomel op en genieten na van alle dingen uit de natuur die weg hebben gezien. Wat een schoonheid. Hoe je op een zondagmiddag weer tevreden thuis kunt komen van een bezoekje aan een museum. Zelfs de krioelende massa kinderen en ouders ben ik vergeten als ik terugdenk aan de dingen die we zagen.

image

 

DIt is het derde en laatste deel van een fotoverslag van een bezoek aan Naturalis in Leiden.

Noachs Ark in Leiden

image

Wat een indrukwekkende collectie planten en dieren is er toch in Naturalis. We kijken nog even naar het grote Victoriablad dat hoog boven ons hoofd ligt. Freek Vonk laat zijn mooiste en meest bijzondere dieren zien. Hij is vooral gek op dieren met grote tanden of de enorme poten van de reuzenspin. Ik vind het vooral doodeng.

Het is druk en al het gegil van de kinderen geeft teveel overprikkeling. Daarom laat ik mijn oog vallen op een rustig hoekje. Vlak achter de opgezette lama met het jong waar kinderen voorzichtig mogen voelen hoe zacht de huid is. Ik sta bij een apparaat met allemaal lichtknopjes naast miniscule plaatjes. Soms zie je de vlo of het luisje duidelijk. Andere keren is het met het blote oog nauwelijks te ontwaren.

image

Als je op het naastgelegen knopje drukt, zie je op het scherm de knopjes het betreffende dier vergroot weergegeven. Ik verbaas mij over de wantsen en andere kriebelbeestjes waar mensen en dieren veel last van kunnen hebben. Wat zijn er ontzettend veel soorten watervlooien. Volgens Rien Poortvliet gingen al deze kleine beestjes allemaal mee met Noachs Ark. Welbeschouwd is heel Naturalis een versie van Noachs ark.

Inclusief alle dieren die onder ons te vinden zijn in de prehistorische zaal. Hier lopen niet alleen mammoeten rond, maar zijn ook de dinosaurussen te vinden. Doris herinnert zich nog goed de enorme dinosaurus die met zijn kop meerdere etages haalt. Het vorige bezoek, drie jaar geleden, maakte hij al een verpletterende indruk. Freek Vonk doet er nog een schepje bovenop in zijn verhandeling over de giraffe die net als deze dino een ontzettend lange nek heeft.

image

In de vitrine nabij de rechterpoot van dit immense dier, ligt een stukje van de rug van de Tyrannosaurus Rex die naar Nederland komt. Maanden moest een filmpje op televisie – weer met de bekende natuurlander Freek Vonk – mensen over de streep trekken geld te doneren om dit skelet naar Nederland te halen.

Het benodigde bedrag werd bij lange na niet gehaald, maar het skelet komt toch naar Nederland. Heel mooi, want het moet heel indrukwekkend zijn dit skelet uit Amerika in Leiden te zien naast de tijdgenoten. Dat deze vijanden in het wild en in die nooit zich nooit zo dicht bij elkaar zouden begeven is minder belangrijk. Het draait vooral om de imposante verschijning.

image

Morgen het derde en laatste deel van dit bezoek aan Naturalis

 

Indrukwekkend Naturalis

image

Doris wil al een tijdje dolgraag naar Naturalis. Omdat ik het wil combineren met het treinkaartje van het Kruidvat dat ik al een tijdje geleden heb gekocht, kunnen we alleen maar in een weekend. De dagen tussen Oud en Nieuw lenen zich daar uitstekend voor. Het zal wel druk zijn, verwacht ik.

Als we in Leiden aankomen, lijkt het allemaal nog wel mee te vallen. De drukte is niet zo groot als ik zou verwachten. Alleen is het slechts schijn. In het museum is het ontzettend druk. Het begint al bij de entree in het Pesthuis. Ik weet ergens onder de trappen naar de toiletten een kluisje te vinden. Het is een klein kluisje. Ik krijg er onze spullen net ingepropt.

image

We lopen door de lange corridor over de weg. Bioloog Freek zwaait naar ons en de grote neushoorn staat nog altijd ergens in het midden van de lange slurf tussen het Pesthuis en het museum. We komen het hoofdgebouw binnen. Ik zie links meteen de ingang van de bibliotheek. Ik heb er één keer gezeten tijdens mijn studie op zoek naar de Falco Pondicerianus.

Ik had mij goed en wel geïnstalleerd achter zo’n dik negentiende-eeuws plaatjesboek en het brandalarm ging af. We moesten alles laten liggen en het pand verlaten. Even later stond ik daar bij de parkeerplaats. Het ging nog wel een halfuur duren voordat we weer terugmochten. Ik besloot maar naar huis te gaan. Die Falco Pondicerianus vond ik nooit meer.

image

Nu lopen we door en kiezen om de trap op te gaan naar de grote zaal met opgezette dieren, gedroogde planten en allemaal leven op sterk water. Hier krioelen de kinderen met briefjes in de hand en uit de andere hand steekt een potlood als een dreigend zwaard. Soms duwen ze het potlood op het briefje. Ze kijken dan ongeduldig naar vader of moeder voor het antwoord of op zijn minst voor de bevestiging van het antwoord dat ze zelf met moeite verzinnen.

Doris houdt daar niet van. Ze hield even het briefje van de speurtocht vast en twijfelde even. Maar ze liet het toch liggen bij de ingangsbalie. Nee, ze loopt liever lekker rond en laat zich afleiden door de dingen die ze tegenkomt. Een mooie houding vind ik. Zeker als je jezelf daar goed mee kunt vermaken. We lopen verder door de zaal met al die dieren en planten.

image

Ik zie hoe de noten van de Japanse notenboom zijn. Als mijn Ginkgo een vrouwtje is, krijgt ze dezelfde vruchten. Het zal nog wel even duren. Een Japanse notenboom wordt pas geslachtsrijp rond een jaar of 25. En die leeftijd heeft het smalle sprietboompje in mijn tuin nog lang niet bereikt.

Lees het vervolg: Noachs Ark in Leiden

Van Deyssels Verzamelde opstellen

imageOp een veiling kocht ik laatst de Verzamelde opstellen van Lodewijk van Deyssel. Ze zaten in een lot met liefst 38 banden met boeken van en over Van Deyssel. Ik haalde de boeken op en liep door de natte straten van Leiden.

Thuisgekomen telde ik de boeken na. Tot mijn schrik ontdekte ik dat ik een deel van de elf-delige serie Verzamelde opstellen miste. Enig uitzoekwerk maakte het alleen maar erger. Ik miste het eerste deeltje.

Ik nam gelijk contact op met het veilinghuis. Eerst vroeg de contactpersoon of ik echt goed gekeken had. Ja, ik had echt heel goed gekeken. Het lot moest uit 38 banden bestaan en ik telde er 37. Ze zouden gaan kijken of het deel ergens zou liggen.
imageHet bleef even stil en ik vreesde het ergste. Tot ik na het weekend een berichtje tegenkwam. Ze hadden het boek gevonden. Het was per ongeluk terechtgekomen bij de restanten die aan een opkoper waren verkocht.

Gelukkig bracht hij het boek terug en stuurden ze het eerste deel van de Verzamelde opstellen kosteloos naar mij. Vergezeld met het pakketje ging een stapeltje excuses.

Ik heb ze allemaal aanvaard, want ik was helemaal blij. Ik heb nu de Verzamelde opstellen van Lodewijk van Deyssel!

Even in Zuid-Afrika

image

Iets vertellen over Litnet. Het is vrijwel onmogelijk. Toen ik de vraag stelde aan hoofdredacteur Etienne van Heerden of ze misschien wat materiaal voor de presentatie hadden, kreeg ik de volgende reactie:

LitNet is ‘n komplekse ruimte, maar jy is welkom om ‘n oorsigtelike praatjie oor LitNet te lewer – in die besonder oor hoe jy dit in die vreemde ervaar. ‘n Subjektiewe beskouing, as ‘t ware. Hoe klink dit vir jou?

Het maakte de twijfel alleen maar groter. Wat moest ik vertellen over litnet? Litnet is zo groot dat je het onmogelijk in een presentatie van 20 minuten kunt proppen. Ik zocht verder.

Ik kwam uiteindelijk uit bij mijn eigen verhaal over litnet en de Afrikaanse literatuur en muziek die ik daarmee leerde kennen. Net als de taaldebate en de hygliteratuur.

Ik vertelde mijn verhaal.

In 2000 vroeg Etienne van Heerden aan mij – op een plechtig moment na een Albert Verwey lezing en na een paar glazen Kaapse wijn – of ik misschien wilde meewerken aan Litnet. Ik studeerde Nederlands en had de gastschrijver met bibberende stem een paar weken eerder om een bijdrage voor de Almanak gevraagd.

Hij vroeg of ik misschien de Nederlandse literatuur wilde bijhouden met spannende schrijvers als Abdelkader Benali en Kader Abdolah. Of de schrijver Saïd El Haji van wie ik ooit een verhaal toeliet in het literaire studententijdschrift dat ik had opgericht.

Ik kon niet weigeren. Zo’n groot schrijver die mij vroeg om te schrijven voor litnet. Ik gaf er vrijwel meteen gehoor aan en begon te schrijven voor litnet. Ik kon geen salaris krijgen. Zo schrijf ik gratis voor dit bijzondere internet tijdschrift.

Ook las ik bijdragen van anderen op litnet. En ik liet eens een stapeltje cd’s uit Zuid-Afrika opsturen. Zo maakte ik kennis met een paar prachtig muzikanten. Namen als Koos Kombuis, Johannes Kerkorrel en Gert Vlok Nel. Zonder litnet had ik ze waarschijnlijk niet gekend.

En ik vertelde over ze aan anderen. Zo drong de Afrikaanse rock binnen in mijn leven. Op mijn huwelijk speelde een liedje van Koos Kombuis als openingsdans, Bicycle Sonder ‘n Slot. En op de trouwkaart citeerden we uit een liedje van deze zanger en schrijver.

Door litnet ben ik een rijker mens geworden. Ik merkte het ook bij de lezing. De gesprekken met studenten uit Zuid-Afrika en Nederlanders met grote liefde voor dit land en haar inwoners. Ik voelde me even in Zuid-Afrika.

Litnet – Van boekenhuis naar cultuurhuis

litnetKomende vrijdag lever ik een bijdrage aan het symposium: Digitaal Afrikaans: Internet en de Afrikaanse literatuur. Ik mag iets vertellen over het Zuid-Afrikaanse Litnet waarvoor ik sinds 2001 schrijf.

Ik sta stil bij de vraag wat dit digitale medium kan betekenen voor Nederlandse studenten en geïnteresseerden in de Zuid-Afrikaanse letterkunde.

Litnet is opgericht in 1999 door Etienne van Heerden. Op 11 januari 1999 ging de website online als een ‘aanlyn-boekejoernaal’. Het kreeg de veelzeggende ondertitel ‘die boekehuis met baie wonings’ mee. De voertaal was Afrikaans, aangevuld met artikelen in het Engels, Nederlands en Xhosa.

Al vrij snel verviel het woord boeken. Nu pakt de website het veel breder en omvat het onderwerp ‘cultuur’. Naast het huis met de vele woningen, is het ook de stem van de Zuid-Afrikaanse cultuur in al zijn gevarieerdheid. Het huidige ‘Mission Statement’ staat in het Engels:

LitNet aims to provide a robust virtual home for culture lovers and to remain the leading South African multicultural online journal. As a broad cultural journal with an Afrikaans-speaking heart but an openness to a multicultural environment and living space, it also accommodates other languages such as Xhosa, English and Dutch.

Deuitbreiding naar een Engelstalig platform voor Zuid-Afrikaanse cultuur heeft de laatste jaren veel aandacht gekregen. De wekelijkse nuusbrief in het Afrikaans krijgt mogelijk ook een Engelstalige variant.

Het ligt in de bedoeling dit nog verder uit te bouwen in de nabije toekomst. Of er ooit een Nederlandstalige nieuwsbrief komt, is de vraag. Het Nederlandse publiek is te versnipperd en te klein voor het gewenste resultaat.

Benieuwd naar mijn lezing, kom gerust langs vrijdagmiddag in Leiden.

Lees de boeiende lezing van Etienne van Heerden over de relatie van internet met het postmodernisme (in Afrikaans)