Categoriearchief: koolmees

Broedende koolmezen – Tiny House Farm

Vorig jaar hebben we het erg gemist: de roep van de koolmezen. In ons vorige huis aan de Alkmaargracht hadden we jaarlijks een koppeltje koolmezen in een nestkastje te broeden. Net als dat er vaak een merel meerdere nestjes had in onze voor of achtertuin.

De merel is nog niet gekomen, maar we hebben dus dit jaar een koppeltje koolmezen te gast in het nieuwe mezenkastje. Ik kreeg het kastje al een jaar eerder voor Sinterklaas. We hebben het samen met 2 andere aan het einde van de zomer opgehangen aan de nieuwe schuur. Zo konden de vogels alvast wennen aan het nieuwe onderkomen.

de nestkastjes voor de koolmees aan het schuurtje
Het linkerkastje is bezet door de koolmezen. Het tuinhek heb ik dit weekend gemaakt.

Vrolijk fietspompje

Dat is gelukt. We horen nu al een paar weken het vrolijke fietspompje in onze tuin. Gevolgd door die mooie vlucht, ze golven echt door de lucht. Dat is genieten zeg.

De ontdekking dat ze in je nestkastje zitten, is ook heel gaaf. Eerst denk je het, maar je kunt ze er nog niet op betrappen. Ze hebben het ook heel goed in de gaten dat je ze volgt. Dan krijg je steeds meer bewijzen. Ze worden zelf door de drukte slordiger. Al reageren ze nog steeds als ik in de weg sta bij hun aanvliegroutes. Gisteren zag ik hem er echt in vliegen het bewijs.

is er genoeg te eten voor de koolmees in onze jonge tuin?

Genoeg te eten voor koolmezen?

En dan meteen maak ik me ook zorgen. Is er wel genoeg voor ze om te eten in onze tuin? Zoveel groeit er nog niet. Ze kunnen zich laven aan de rupsen in onze appelbomen. Ik heb ze al een paar weken niet meer gezien. Verder zijn er natuurlijk de rupsen in de kool. Maar of dat voldoende is.

De koolmees heeft het zelf ook al in de gaten. Soms snoept hij iets uit de halfvolle pot met vogelpindakaas en vliegt ermee naar het nest. Als dat een mooie aanvulling is op zijn dieet, dan hoef ik me geen zorgen te maken. Maar je voelt je toch een beetje gastheer.

het nestkastje van de koolmezen aan de schuur
Het nestkastje, niks verklappen aan de eksters en kraaien 😉

Nu de merels nog

De merel laat nog even op zich wachten. Daarvoor moeten de bomen echt wat groter zijn. Ik heb er een paar plankjes voor gemaakt in het schuurtje. Aan de goede kant (op het noordoosten). Net als het nestkastje voor de roodborstjes.

In de winter en het vroege voorjaar zagen we veel roodborstjes in onze tuin. Nu wat minder. Het is wat minder geschikt voor ze om te nestelen. Ook het winterkoninkje heb ik al een tijdje niet meer gezien. Maar de vreugde voor het koppeltje koolmezen is mij heel veel waard.

Vogels tellen

We gaan lekker voor het raam zitten met uitzicht op de achtertuin. Het is Nationale Tuinvogeltelling dit weekend. Daarom maken we hier een lekker plekje om naar buiten te kijken. We zitten hier nooit. Dit is het naaihoekje van Inge. Nu tellen we de vogels die in de tuin zitten. Eerst is er niks. We wiebelen wat nerveus op de stoel. Stel dat er geen enkele vogel komt opdagen. Dan zit je hier mooi voor schut een halfuur lang.

Aan de andere kant is het best wel gezellig. We kletsen samen, terwijl we naar de wiegende Ginkgo kijken. De sprieten van de hortensia’s deinen mee op de wind. De droge bollen van vorig jaar slingeren als een bungeejumer aan zijn elastiek. Net als achterin de tuin de takken van de vlinderstruiken en het vijgenboompje meebewegen.

Zo zitten we daar voor het raam en keuvelen terwijl de vogels aan komen vliegen. Ja, daar zit een koolmeesje. En kijk nog eens: er komt er eentje bij. En is dat niet een pimpelmees?

Dan maakt merel een duikvlucht en landt fraai midden in de tuin. Kijk eens aan. Zo tellen we ook nog eens een tortelduif in de ginkgo. Hé, er komt er eentje bij. Ze kruipen tegen elkaar aan op een tak. De ene kriebelt met zijn snavel in de hals van de andere. De ander heeft zijn oogjes dicht van genot. Wat is dit schattig.

Misschien moeten we nog wat bijvoeren. Alle vogels schieten weg als er wat zaadjes worden gestrooid. De merel is zo weer terug. Hij gaat op de tuinstoel staan en kijkt met een schuin oog in onze richting. En daar zien we mevrouw merel landen op de schutting. Ze duikt even in de vijgenboom, rust op een takje, draait zich om en vliegt weer weg. Maar ze is geland. Dat telt mee.

Als we dan ook nog eens 2 pimpelmeesjes zien, zijn we helemaal blij. Zo tellen we in een halfuur best een leuk vogelbestand:

  • 2 koolmezen
  • 2 pimpelmezen
  • 2 merels
  • 2 tortelduiven

In totaal 8 vogels in een halfuur. Best een mooie oogst. Ik vind het wel jammer dat we niet de spreeuwen hebben gezien die ik eerder hoorde toen ik de was aan het vouwen was. We zagen ze wel in een grote zwerm hoog boven het pleintje achter vliegen. Of de kauwtjes die ik overal hoor, maar niet in onze tuin zie.

We worden wel enthousiast. Volgend jaar gaan we zeker weer meetellen bij de Nationale Tuinvogeltelling. Het is leuk om te doen en je leert weer eens op een andere manier naar je tuin te kijken.

Nesthaar

mus-eet-haar-teunWe zitten te gourmetten met uitzicht op de achtertuin. Een koppeltje koolmeesjes vliegt af en aan. Ze hebben het nestkastje betrokken dat net boven de achterdeur hangt. Het mannetje roept vanuit het Ginkgoboompje en het wijfje komt met nestmateriaal in haar snavel.

‘Hé’, zeg ik tussen twee happen door. ‘Ze heeft een beetje haar meegenomen.’ Ineens kom ik op het idee wat geplukt haar van Teuntje op te hangen. Inge heeft het bewaard in een emmertje. Eerder legde ze al wat haar in de achtertuin. Dit belandde voornamelijk in de bek van Saartje die het uit alle hoeken en gaten van de achtertuin haalde.

koolmees-eet-teun

Nu zie ik mijn kans en loop tussen twee bakbeurten even van tafel om wat plukjes in de hortensiastruik op te hangen. Aan de uitstekende takjes vlecht ik wat haar van Teun. We kunnen meteen zien of het nestmateriaal in de smaak valt of niet.

Ik zit nog niet of het mannetje ziet de plukken haar al wapperen in de wind. Hij roept het wijfje vanuit de Ginkgo. Ze komt er al aangevlogen en vliegt stukje voor stukje naar de haarplukjes. Voorzichtig trekt ze de haren los en selecteert zorgvuldig de fijnste haartjes. Daarna vliegt ze met een snavel vol teckelhaar naar het gaatje van het nestkastje. Het mannetje fluit er meteen vrolijk op los.

mus-gebruikt-teun-als-nestmateriaal

Het gefluit blijft ook andere vogels niet onopgemerkt. Binnen de kortste keren vliegen er ook musjes af op de haarplukken in de hortensia. Zij gaan wat ruiger te werk en trekken meteen alles los. De haarplukken vliegen door de lucht. Behendig komt het koolmeesvrouwtje eraan gevlogen en vangt de pluisjes op.

Zo krijgt het nestje zijn fluweelzachte bekleding met het zachte haar van onze teckel Teuntje. Die lijkt er wat minder enthousiast over. Zij vliegt af en toe wild naar het raam als een vogel iets te dicht in de buurt komt. Als ze in de tuin is, tuurt ze voortdurend omhoog op zoek naar overvliegende nestgangers.

mus-met-nestmateriaal

De vogels lijken zich weinig aan te trekken van de Teuns drukte. Zij trekken vooral de haartjes los. Een hele dot haar houden ze vast in de snavel en daar vliegen ze mee weg. Het verbaast mij nog hoe ze zich weten te balanceren met al dat nestwaar in de snavel.

koolmeesje-in-ginkgo

 

Dank aan Inge voor het schieten van de mooie foto’s.

Vogelvoedersysteem

image

De vogelhuisjes in onze achtertuin en voortuin zorgen voor een ongelijke verdeling van het voedsel. Ondanks het afdakje weten zelfs de dikke duiven een graantje mee te pikken. Regelmatig verjaagt een gemene ekster de kleinere vogels om alles voor zichzelf op te eisen.

Van de zomer zag ik hem al hangen bij iemand op de camping: een heuse silo met gaten als verdiepingen. Op verschillende hoogtes kunnen de kleinere vogels terecht voor graan. Een prachtig idee: de voederflat. Een graansilo waarbij mus en mees zijn deel kan pikken uit de buis. Geen muis die erbij kan. Geen grote vogel die hier iets mee kan.

image

Zo trof Inge gisteren het ‘vogelvoedersysteem’ bij de eurowinkel voor het spotprijsje van 2,50 euro. Ik zag hem hangen en vroeg hardop af of we voor ook niet zoiets moesten hebben. Dat is er vandaag gekomen. Het systeem achter telt 3 gaten en de silo voor heeft er 2. Iets minder heftig. Maar dat komt ook omdat het afdakje wat minder kan hebben.

Het resultaat is prachtig. Voer voor groot en klein. De merel kan zich tegoed doen aan de overrijpe vijgen. De ekster en kauw mogen zich vermaken op het pleintje achter met de hazelnoten.

image
In de achtertuin

Koolmees en pimpelmees vliegen uit

Jonge pimpelmees die elk moment kan uitvliegen

De koolmezen in ons nestkastje en de pimpelmezen in het kastje van de buurman, piepten de afgelopen week dat het een lieve lust was. Ze riepen naar hun ouders voor extra eten. Het piepen hoorden wij bij het krieken van de dag en het hield pas op als het helemaal donker was geworden. Het kon niet meer lang duren voordat ze zouden uitvliegen.

Ik wachtte met spanning op het moment dat ze de vleugels voor het eerst zouden uitslaan. Het staat ergens wel symbool voor het kind dat zijn ouderlijk huis verlaat. De boze buitenwereld wacht op ze en overal loert het gevaar. Ik voelde het als ouder als geen ander. Je kind is oud genoeg om de vleugels uit te slaan. Maar is tegelijkertijd nog heel erg op de ouders aangewezen.

Vooral de pimpelmezen leken elk moment uit te gaan vliegen. Maar toen ik gisterochtend buiten kwam hoorde ik de koolmezen uit ons nestkastje niet meer piepen. Zij waren al uitgevlogen. Ik had ze die ochtend in bed nog horen piepen. Ze waren uitgevlogen. Lees verder Koolmees en pimpelmees vliegen uit

Bijvoeren van de vogels bij vorst

Niet alleen een voederbak hoog, maar ook een plateau wat dichter bij de grond voor de vogels.

Merel, koolmees en spreeuw, ze hebben de laatste dagen allemaal genoten van het voer in onze tuin. De vorst zorgt ervoor dat de vogels veel energie en daarmee voedsel nodig hebben. Volgens de vogelbescherming verliezen de kleinere vogels gedurende koude nachten wel 10 procent van hun lichaamsgewicht. Daarom kan het geen kwaad ze bij te voeren. Wel moet je rekening houden ze niet teveel eten te geven, maar de laatste dagen gebeurt dat niet zo snel. Het voedsel dat wij aanbieden in de achtertuin wordt gegeten door alle vogels uit de buurt: koolmees, pimpelmees, huismus, merel, kauw, ekster en spreeuw.

Koolmees in de vlinderstruik

Bij de eerste nachten vorst, zag ik ‘s morgens als de zwarte merel zitten.

Hij is een vaste gast geworden gedurende deze winter. Hij is vrij tam en zit dan met een opgeblazen verenkleed op de rugleuning van de tuinstoelen. Keurig wacht hij het moment af dat hij kan toehappen. Als het dan zover is, duikt hij op zijn prooi – de voederbak met vogelzaad – en neemt het ervan. De merel is heer en meester in de tuin. Geen mus of spreeuw mag aan zijn eten komen.

Merel is heer en meester in de achtertuin

We maken ons misschien wel druk over de dieren in de Oostvaardersplassen, maar dicht bij huis in je eigen tuin, wordt ook een strijd op leven en dood gevochten. Koolmezen en pimpelmezen hebben het zwaar in de winter. Vooral jonge vogels moeten het ontgelden. Let wel op met het bijvoeren, gooi niet veel te veel voer in de tuin. Dat lokt ook ratten en muizen en daar hebben we een stuk minder behoefte aan.