Categoriearchief: Komrij

Opvallende boeken – #50books

Welk boek valt onmiddellijk op als je in mijn boekenkast kijkt? Een lastige vraag. Waar ik ook kijk, ik zie boeken. Ondanks mijn ijverige pogingen om boeken kwijt te raken. Ze blijven massaal en kolossaal staan.

Kijkend in de kasten met Nederlandse literatuur, stoppen mijn ogen bij Gerrit Komrij. Ik koester deze boeken. Die heerlijke vrije stijl van schrijven. Dat energieke. Vooral zijn essays blinken uit, net als zijn gedichten en vergeet zijn bloemlezingen niet. Stuk voor stuk boeken die mij inspireren. Ik pak ze regelmatig, blader er doorheen en voel mij weer verkwikt.

Net als de verzameling met boeken van Dante. Alle soorten en maten vertalingen van de Goddelijke komedie. Ik krijg er geen genoeg van. Wekelijks pak ik mijn standaardvertaling, die van Frans van Dooren. Hij valt nu niet op in mijn boekenkast omdat hij naast mijn bank op de grond ligt. Elke week voedt ik mij met een nieuw stukje Dante.

Die kleurrijke kaften. Ik kan er zo van genieten. Zeker als je in het zachte licht van de avond kijkt. Gordijnen opengeschoven. De kasten, boeken en hoekjes geven schaduwen. De donkere boeken zijn nauwelijks meer te zien. Zeker als ze een eindje naar achteren staan.

Ik ga dit missen straks. En ik weet zeker dat er wel een stukje van dit moois ook in het nieuwe, kleine houten huis een plekje krijgt. Een kleiner plekje dan nu, dat wel. Maar natuurlijk nog wel een plekje.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. In 2016 nam ik de honneurs waar. Dit jaar neemt Martha het weer over. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Het witte huis – #fietsvakantie

img_20160812_180157.jpgBij de laatste rotonde van het plaatsje Twello zie ik ineens de witte villa met het torentje. Hoe vaak zag ik dit grote huis vanuit de trein tussen Deventer en Apeldoorn. Nu rijden we er vlak langs. We moeten 3/4 van de rotonde nemen, maar ik kan het niet laten om even te stoppen en het huis te fotograferen.

Ergens heeft het gebouw iets van de villa waar Gerrit Komrij in Portugal woonde. Een statig 19e eeuws gebouw met prachtige halfronde bogen boven de ramen. De witte kleur geeft het huis nog iets extra’s.

De grote serre aan de zijkant van het huis en het bijzondere torentje aan de andere kant. Ik keek er altijd met verwondering naar als de trein erlangs reed. Voor mij het signaal dat ik uit Overijssel was, op weg naar het westen. En andersom dat ik de brug over de IJssel bij Deventer naderde.

img_20160812_180213.jpgOp de fiets ziet het gebouw er minstens zo mythisch uit als in de verbeelding op reis van en naar Almelo. Nu fietsen we erlangs en ik kijk over de mooie heg in de richting van dit bijzondere gebouw. De toren en het mooie lichthellend dak maken het extra mooi. Zeker ook omdat dit samen met de halfronde bogen boven de ramen verwijzingen zijn naar het 19e eeuwse huis van Gerrit Komrij. Zijn huis mist de toren, maar bezit veel overeenkomsten in mijn beleving.

Het gebouw hier aan de oostkant van Twello heet De witte brug, gebouwd in 1874 door een bankier uit Amsterdam. Later woonde de burgervader van Voorst in het gebouw. De grote villa geniet bekendheid in Twello als hotel en later het jongensinternaat. Nu zou er een advocatenpraktijk in gevestigd zijn, al zijn de berichten die ik daarover vind van een tijdje terug.

Doris is de hoek al om in de richting van de camping. We fietsen al de hele dag. De tocht over Flevoland, dwars door de Veluwe en nu rijden we van Apeldoorn naar Deventer. Bij deze stad zullen we gaan overnachten. Het is al avond en we voelen de kilometers in de benen. Nog een klein stukje naar de dijk en dan moet het daar ergens liggen.

Fietsvakantie

In augustus maakten Doris en ik een mooie fietstocht door Nederland met als bestemming: Twente. Elke week op vrijdag schrijf ik een stukje over deze bijzondere fietsrit.

Mooiste boekomslag – #50books antwoorden vraag 34

img_20160825_205426.jpgWat is het mooiste boekomslag in je boekenkast? Een vraag die ik, man van de inhoud, niet zo snel stel. Maar de vraag komt dit keer van @marloesbomer.

Niek is een liefhebber van Terry Pratchett. In het begin moest ze niet zoveel hebben van de drukke covers met illustraties Josh Kirby. Maar uiteindelijk typeren de illustraties van Josh Kirby precies de sfeer en inhoud van het boek heel treffend, merkt ze.

Illustraties van Josh Kirby

Na zijn overlijden zijn de covers vervangen door een zwarte achtergrond met tekeningen van Paul Kidby. Een stuk minder treffend. Dat de herdrukken een andere kaft hebben gekregen, vindt Niek dan ook terecht zonde. Want de illustratie bij haar blog laat zien hoe je kunt verdrinken in de prachtige illustratie van Josh Kirby.

Prachtig boek bij de kringloop

Voor het boek met de meest bijzondere cover in zijn boekenverzameling hoeft blogger Perkamentus niet lang na te denken. Hij heeft in 2009 een prachtig boek op de kop getikt bij de kringloopwinkel in Weesp.

De titel is een hele mond vol: Catalogus der tentoonstelling van portretten en voorwerpen betrekking hebbende op het Huis van Oranje Nassau te houden ter gelegenheid van de inhuldiging van Hare Majesteit Koningin Wilhelmina in het Fragmenten-gebouw van het Rijks-Museum te Amsterdam. 8 september-31 cotober 1898. Inderdaad met een pijnlijke zetfout in de laatste datum.

Prachtige verluchtiging

Het boek is inhoudelijk niet zo boeiend. Het bevat 120 pagina’s droge opsomming van 1300 objecten, zonder verdere illustraties. Het is de band die Piet Perkament trof. De Jugendstil-stijl naar ontwerp van Lion Cachet. Het is een prachtige verluchtiging, een uniek exemplaar zoals Perkamentus achterhaalt. Het is 1 van de 36 exemplaren in een andere kleurstelling, met gebatikt perkament.

Gerrit Komrij reageert meteen op het blog: hij heeft er ook eentje, bemachtigt in Portugal. Mogelijk een oud exemplaar. Hij heeft er wel iets meer voor betaalt dan het bedrag van 14 euro en nog iets dat Perkamentus in de Weesper kringloopwinkel betaalde.

Komrij’s bibliotheek

Bij de veiling van een deel van Komrij’s bibliotheek in 2012, heeft Perkamentus ook Komrij’s exemplaar bekeken. In zijn ogen zag het er heel anders uit dan het boek dat hij in Weesp verwierf.

Overigens citeert de catalogus bij de veiling keurig het boek van Spliethoff dat Perkamentus ook vermeldt in zijn blog. Ik herken hier de hand van de meester in, Komrij zou deze veiling in de maanden voor zijn dood al hebben voorbereid.

Cover of inhoud?

Het schrijven over de mooiste cover valt niet iedereen makkelijk. Veel boekenlezers zijn van de inhoud en herinneren zich vaak beter waar een boek over gaat dan hoe het er van buiten uitziet. Als blogger Jannie dan haar boekenkast induikt, kan ze eigenlijk niet kiezen uit het enorme aanbod.

Ze deelt de boeken in naar leeftijd, de boeken uit de tijd van haar ouders en grootouders. Dit zijn de boeken met de gouddruk op een zwarte kaft, met gestileerde motieven. Mooi op een eigen manier.

Foto’s als achtergrond

De boeken die nu uitkomen bevatten voornamelijk foto’s als achtergrond. Hier kan het ook goed misgaan, illustreert blogger Jannie. Ze vindt het ook moeilijk kiezen tussen de boeken van uitgeverij Cossee. De foto’s met eenvoudig weergegeven titel. Moeilijk, moeilijk. Ze blijf uiteindelijk hangen bij 2 stuks: Een bruidsjurk uit Warschau van Lot Vekemans en Dat is wat ik bemin van Isabelle Rossaert.

Lees morgen de nieuwe boekenvraag.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Gebochelde jongen

image

In Gerrit Komrij’s roman Over de bergen viel mij bij de beschrijving van het dorp Sampaio meteen een scène op. Het gaat over de gebochelde jongen die door het dorp loopt. Zijn moeder zit hem achterna met een olijftak.

De verteller beschrijft het volgende tafereel als de hoofdpersoon Pedro op de eerste ochtend uit het raam kijkt:

Telkens als de jongen, die een vilten gleufhoed en een vest droeg, een paar meter was opgeschoten, hield hij halt, als een onwillige ezel, en keek hij om. De vrouw diende hem opnieuw een klap met de olijftak toe. Kraaiend vervolgde hij zijn weg. Het dorp begon nu echt te ontwaken. (21)

Een tafereel dat kenmerkend lijkt te zijn voor een klein Portugees of Spaans dorpje. In de boeken die ik voor #eenperfectdagvoorliteratuur las, staan deze verhalen eveneens. Bijna letterlijk geven de vertellers een inkijkje in het dorp waar de dorpsgek wordt achtervolgd door zijn moeder.

De dorpsgek Luis wordt in de roman En nooit was iets gelogen van Ellen Heijmerikx ook achterna gezeten door zijn moeder. In Jouw gezicht zal het laatste zijn van João Ricardo Pedro wordt eenzelfde sfeer opgeroepen. Een klein afgelegen dorpje waar elk personage zijn eigenaardigheden heeft. Met respect beschreven, misschien als een cliché, maar zo herkenbaar.

Gerrit Komrij: Over de bergen. 9e druk (als Singel Pocket). Amsterdam/Antwerpen: De Arbeiderspers, 1997 [1990]. 249 pagina’s. ISBN: 90 413 3037 2.

In de bergen

image

De roman Over de bergen van Gerrit Komrij las ik eerder op mijn reis naar Italië in 2001. Ik denk er nog weleens aan terug als ik het boek nu lees en zie de geweldige vergezichten vanuit de trein door de Alpen. Deze keer vergelijk ik het bij het lezen met het vorig jaar verschenen Brieven uit Alvites.

Vooral de schetsen in het dagboek komen soms letterlijk terug in deze roman. De dramatiek komt in de roman veel beklemmender over. Dat lijkt ook te komen omdat Komrij in de artikelen die in de bundel Brieven uit Alvites zijn terechtgekomen, lange tijd de schijn nog ophoudt.

Wel blijf ik bij de overtuiging dat Over de bergen onbetwist de mooiste roman van Gerrit Komrij is. Ik vind hem geen romanschrijver. De personages lijken nooit tot leven te komen en blijven aan het papier geplakt. Alleen in deze roman komt alles tot leven. Zelfs het huis leeft en is het meest intrigerende personage:

Het huis kraakt. Op een nacht is het of het gevaarte zich vol lucht zuigt en of de uitgeblazen ademstoot zich met een snik door de vloeren en de gebinten van de overkapping voortplant. Zelfs de plank onder mijn matras deint mee. […]. Ik heb de zucht van het huis gehoord. Zijn roep doet me pijn. Het is voor dit huis dat ik alles doorstond. Het is dit huis dat me nu, letterlijk, heeft omhelsd. (242)

De roman is zo indringend omdat het zo dicht bij Gerrit Komrij ligt. Hij is het die uiteindelijk zich gewonnen geeft. De verteller schakelt in hoofdstuk 8 niet voor niks opeens over naar de ik-vorm. Daarmee laat de verteller de lezer heel dicht bij hem komen. En met succes, want Over de bergen is een prachtige roman boordevol illusie, desillusie en schetsen uit een arm Portugees dorp.

Gerrit Komrij: Over de bergen. 9e druk (als Singel Pocket). Amsterdam/Antwerpen: De Arbeiderspers, 1997 [1990]. 249 pagina’s. ISBN: 90 413 3037 2.

Over de bergen

image

De brieven van Gerrit Komrij uit Alvites zijn eigenlijk een grote verwijzing naar de roman die ik eerder las: Over de bergen. Het is een prachtig boek waarin een bijzonder groot huis de hoofdrol speelt.

Zonder veel fantasie lees je daar het huis in Alvites in. Als je daarbij rekening houdt dat op het kaft van de eerste druk een schilderij van het pallazo in Alvites staat, dan schuurt de werkelijkheid wel heel dicht tegen de fictie aan.

Het verhaal is iets anders. Het verhaal gaat over Pedro Sousa e Silva. Hij vertrekt naar het landgoed van de familie en betrekt het huis waar zijn voorouders hebben gewoond. Het gehuchtje Sampaio waar hij in het grote, lege huis gaat wonen, ligt in de meest afgelegen provincie van Portugal:

Trás-os-Montes? Hadden zijn vrienden in Lissabon gezegd, als het gesprek kwam op de streek war hun grootvaders en overgrootvaders vandaan kwamen. ‘Lopen de mensen daar niet rond in beestenvellen? Brengt de postbezorger daar niet op een ezel de brieven rond? Als er al een brief aankomt?’ En ze barstten in luid lachen uit. (7)

Hij wordt er hartelijk ontvangen. De mensen zijn arm, de dienst wordt nog uitgemaakt door de pastoor en de landeigenaars. De provincie Trás os Montes is de armste provincie van Portugal, het armste land van Europa. Het huis dat Pedro betrekt, behoorde toe aan
dona Augusta, een oudtante van hem.

Vanwege een familietwist had ze haar jongste broer en zijn kinderen onterfd. Pas de kleinkinderen zouden weer aanspraak mogen maken op haar bezit dat bestond uit het huis, het rolar in Samponia.

Ze is bijna 10 jaar overleden als Pedro in het gehucht aankomt. Ze heeft haar huis voor 20 jaar nagelaten aan een stichting die als taak heeft de opbrengsten voor de jonge gelovigen te bekostigen en de arme kinderen in het dorp elke dag een maaltijd in de pauze te geven. Degene die het bezit beheert, is de pastoor, padre Rodrigo.

Pedro vraagt de pastoor of hij tegen betaling een tijdje in het huis van zijn oudtante mag komen wonen. Hij wil experimenteren of hij er na verloop van tijd niet kan blijven. De drukke stad Lissabon ontvlucht, zoekt hij de rust in het paradijs dat hier voor hem lijkt te bestaan.

Hij leeft aanvankelijk in de waas van geluk. Al merkt hij snel dat de revolutie die weliswaar 3 jaar na de dood van dona Augusta was, hier nog niet echt is doorgedrongen. Pastoor en landeigenaars maken hier de dienst uit. Ze zullen het hem lastig maken. Zeker als hij het uitgestippelde plan van de pastoor niet opvolgt. Dan barst de hel los en is het paradijs dat hij aanvankelijk in Sampaio zag, helemaal verdwenen.

Gerrit Komrij: Over de bergen. 9e druk (als Singel Pocket). Amsterdam/Antwerpen: De Arbeiderspers, 1997 [1990]. 249 pagina’s. ISBN: 90 413 3037 2.