Categoriearchief: de slegte

Hoe ik aan mijn boeken kom – #50books

image

Boeken zijn duur, verschrikkelijk duur. Ik heb er nooit genoeg. Maar de nieuwprijs van bijna 20 euro voor een roman is mij een gruwel. Zonde van het geld. Je leest het boek, het komt in de kast en mag daar voor de rest van de 20 euro staan.

Voor hetzelfde geld haal ik veel meer bij de kringloop. Ik bezoek zeker 20 jaar geregeld kringloopwinkels en koop mij daar suf aan boeken. Voor een euro, 2 euro en heel soms nog ietsje meer. Per boek. Ik schrik als ik 3,50 euro zie staan of 5 euro. Zo sleep ik het ene prachtige boek na het andere mijn hol binnen.

Mijn hol – de bibliotheek – staat ondertussen vol met boeken vergaard via de tweedehands markt. Het begon bij De Slegte en soms kan ik mij daar nog niet bedwingen. Het eindigt nu met koopjes, aangeschaft bij de uitverkoop van bibliotheekboeken of in de kringloopwinkel. Ik scharrel wat af op mijn speurtocht naar boeken.

Voor de prijs van een boek kom ik thuis met 10 of meer boeken. En het zijn echt geen minderwaardige boeken. Soms liggen er de boeken die een jaar geleden door iedereen werden gelezen. Nu liggen ze in grote stapels op een nieuwe eigenaar te wachten.

Hele series schaf ik aan. Zo verzamelde ik alle werken van Dickens in de uitvoering uit de jaren ’50. Ook druppelde Paul Theroux boek voor boek binnen en het werk van Hotz vormde zich langzaam in de boekenkast. Net als de dagboeken van Hans Warren en de romans van A. den Doolaard. Het hol wordt voller en voller. Mijn leeshonger transformeert in een verzamelwoede.

Soms maak ik een filmpje van mijn nieuwe boeken. Al merk ik ook dat het lastig is een stapel van 20 boeken voor de prijs van 1 nieuw boek in een filmpje van nauwelijks een minuut te vatten. Het levert wel mooie filmpjes op. Zo heb ik mijzelf enthousiast gemaakt voor het werk van Charles Dickens. Of voel ik nog de ontroering bij het uitpakken van boekenpakket voor een antiquair. Helaas is dat filmpje door iets opgegeten en heeft de opname youtube niet gehaald.

Het mooiste is boeken krijgen. Oude boeken. Boeken die iemand zijn leven lang om zich heen heeft gehad. Vroeger was de bekladding op een voorpagina mij een gruwel. Nu geniet ik ervan. Zeker als ik de eigenaar heb gekend. Zo zijn zelfs de kopieen uit de erfenis van Hans van der Kamp waardevol. Ik voel vaak zijn aanwezigheid als ik in die boeken blader.

Of het prachtige geschenk van Robert. Hij gaf mij boeken uit de bibliotheek van zijn overleden vriend Eugene. Schitterende bibliofiele uitgaven van werk van Gerrit Komrij. Het is waardevol om even met deze boeken te zitten.

Ik ben steeds meer liefhebber geworden van de opdracht voorin boeken. Boekenbezitters schrijven zelf iets of de gever schrijft er een woordje in. Zo staat er in een boek dat ik laatst vond een schitterende opdracht: ‘Aan Pauline’ staat er in prachtige letters.’Ter herinnering aan: ‘weer of geen weer’ Op de vroege zondagmorgens.’ Over het verhaal dat hierbij hoort kun je alleen maar fantaseren.

Jammer van de vitamines

De rij bij de kassa was lang en er klonk een zacht plofje. Kort erop volgde een verlegen: ‘o’. Ik keek op bij het stapeltje boeken waar ik stond. ‘Nieuw binnengekomen’ hing er op een geel kartonnetje boven. Het tweede deel van de Verzamelde werken van Erasmus hield ik in mijn hand. Ik zweefde bij het bladeren ergens tussen de Lof op de geneeskunst en de Lof de Zotheid. Op de grond lag de fruit smootie.

De aardbeiensiroop verspreidde zich langzaam maar zeker over de tegels vlak voor de kassa. ‘Wat is er dan?’ vroeg de jongen achter de kassa. ‘Mijn drinken is gevallen’, zei het meisje. ‘Sorry, het spijt me heel erg’, zei de vrouw die naast haar stond. Blijkbaar had de vrouw per ongeluk het flesje omgegooid. ‘Geeft niks’, de toon waarmee ze het zei klonk vol verwijten. ‘Wel jammer’, zei de vrouw. ‘Het is inderdaad jammer’, zei het meisje. ‘Ik dronk er expres niet uit omdat ik bang was dat ik zou knoeien.’

Ze keek de vrouw nog een keer indringend aan. Die knipte al met de portemonnee in de hand en het bleef onduidelijk of ze hem nu klaar had voor het meisje of om de boeken af te rekenen. ‘Maar het geeft niks.’ De jongen hing half over de toonbank heen, maar zag niks. ‘Mijn beker met fruitdrank is omgevallen’, zei het meisje. De ergernis klonk nog altijd na. Dat zij het drinken op de plek had neergezet, kwam niet aan de orde. ‘Heeft u misschien een doekje’, vroeg ze. ‘Kan er niet iemand even naar achteren om iemand te halen’, vroeg de kassamedewerker naar de groeiende rij mensen bij de kassa.

Zijn collega kwam er aan. Het meisje zette haar pruillipje weer op. ‘Sorry’, zei ze. ‘Het spijt me zo.’ ‘Ja, het is jammer van de vitamines’, merkte de collega op. Ze pakte het plastic bekertje op. Het rietje viel in het aardbeienplasje. De vrouw liep met de beker naar achteren om een nat doekje te halen. Het boek van het meisje was ingepakt dor de jongen. Het meisje betaalde. De boeken gingen in één van de grote tassen die het meisje droeg. ‘Het spijt me zo’, zei ze. Ze keek nog even naar de plas vitamines, draaide zich om en liep de winkeldeur uit.

De vrouw die de verwijten had gekregen, stond nu bij de kassa. Ze hield een boekje vast dat ingepakt was. De tranen stonden in haar ogen, het leek of ze ieder moment in een hard huilen zou uitbarsten. ‘Meneer’, zei ze. Ze trok hetzelfde pruillipje als het meisje voor haar. ‘Het spijt me zo, maar ze heeft dit boekje al.’ Uit het inpakpapier viel een boekje. Het vertrek van de mier stond op de rug van het boekje. ‘Heeft u misschien een boekje van Carry Slee?’ De jongen schudde met zijn hoofd, graaide met zijn vingers in het bakje van de kassa en gaf haar het geld van de dubbele aankoop. ‘Dank u wel’, zei ze. Het pruillipje verdween met het geld in haar zak en ze liep trots de winkel uit.

Kees 't Hart en Peerke en z'n kameraden

Kees ’t Hart en Peerke en z’n kameraden?

Hij liep voor mij langs het kraampje op de boekenmarkt in Den Haag. Een schrijver, dat wist ik zeker. Hij droeg een baseballpet. Een buikje hing in het basket dat zijn shirtje vormde en dat gesnoerd werd door een aangehaalde broekriem. Ik keek hem aan, herkende hem, maar kon niet op zijn naam komen. In zijn hand lag het boek Peerke en z’n kameraden van W.G. van de Hulst. Ik wist zeker dat als ik het boek gevonden had in die 1 eurobak, ik het er onmiddelijk uit gehengeld zou hebben. Nu had hij de buit beet en droeg het bij zich als een trotse jager die een haasje heeft neergehaald. Bijna achteloos hangt het gevilde dier over zijn schouders, maar hij is o zo trots op zijn overwinning.

Die naam, ik kon er niet op komen. Ik peinigde dagenlang mijn hersenen. Was het niet Gerrit Krol? Of misschien zo’n essayschrijver? Het kon ook wel K. Schippers zijn. Een dichter als Bernlef zou het eveneens kunnen zijn. Voor Kees van Kooten kende ik Kees van Kooten te goed. Hij was een generatiegenoot van Komrij, schuifelde bijna even literair langs de kraampjes op zoek naar het boek waar hij altijd al naar op zoek was. Dat hij er maar 30.000 andere boeken voor in de plaats gekocht had, kon de honger naar dat ene boek niet stillen.

De bekende schrijver van wie ik de naam niet in de catalogus van mijn brein kon vinden, hield het beperkt tot de kinderboekenschrijver en schoolhoofd W.G. van de Hulst. De schrijver van gereformeerd bevindelijke signatuur wist elk boek tot een groot verdriet te schrijver, waarin alles ‘o zo erg was, zo verschrikkelijk en zo bedroefd’. Als kind heb ik o zo vele tranen geplengd. Bij de dood van Ouwe Bram misschien wel de meeste.

Kees ’t Hart op de schap bij De Slegte in Den Haag

De naam van die man op wie ik echt niet kon komen, pijnigde mij. Niets ergers dan een naam waar je niet op kon komen. Hij had meegedongen met zo’n literaire prijs, misschien had hij hem wel gehaald. Maar de namen die ik zag staan, waren het niet. Zijn naam moest met een K beginnen, daarvan was ik op een bepaald moment overtuigd, kwam ik niet tegen. Ik liet mijn ogen langs de boekenkast glijden. Deze schrijver was zo bekend dat ik daar wel een boek van in huis moest hebben. Al zijn generatiegenoten lepelde ik zo op uit mijn geheugen, maar zijn naam dook niet op.

Tot ik vandaag onschuldig romannetjes spotte bij De Slegte. Ineens verscheen zijn hoofd voor mij op een kaft. Het was op ooghoogte. Kees ’t Hart, stond er. Verdomd, dacht ik. Het was Kees ’t Hart die op de boekenmarkt liep. Dat ik daar nou niet op gekomen was. En dat geheugen van mij is helemaal niet slecht, zijn naam begon inderdaad met een K. Alleen is het niet zijn achternaam. Volgende keer iets verder denken als ik ergens niet op kom.

Bilderdijk

‘Hoe is het met Bilderdijk?’ Hij keek me indringend aan. ‘Ja, toch?’ vroeg hij nogmaals. ‘Ja, inderdaad. Bilderdijk maakt het prima’, antwoordde ik. ‘O, jij was er ook bij?’ ‘In Utrecht, ja. Je hebt er ook nog een blogje over geschreven. Dat was een leuk blogje. We hebben het allemaal gelezen’, vervolgde hij. ‘Ik ben erg gelukkig met Bilderdijk,’ vertelde ik snel. ‘Vanmorgen heb ik nog even in een deeltje gelezen.’ Hij keek tevreden en verdween achter een opening verstopt achter een boekenkast. Ik voelde me even zweven, zeker omdat de twee zware tassen met boeken in het niet vielen met de aankoop van toen.

Titels voorlezen

Hij staat net een stap naast me, trekt een boek uit de doos en bekijkt aandachtig het kaft. ‘Het hongergen’ vermeldt de omslag en meneer moet dat ook even kenbaar maken. Hij kan immers lezen. Hij tikt me aan. ‘Wist je dat op de wereld ruim één miljard mensen met overgewicht kampt?’ Hij kijkt van zijn boek op en ziet mij. ‘O, sta je daar’, geeft hij als excuus en gebaart naar de vrouw die aan de andere kant naast mij staat. ‘Ach’, zegt ze snel. ‘Van mij hoeft dat niet dat lijnen en zo.’ Ze trekt haar buikje een eindje in, wrijft er even over met haar hand en slaat haar ogen weer op de dozen met boeken.

Hij legt het boek terug en staart naar een andere titel. ‘Transedente seks’, leest hij opnieuw voor. ‘Wat zou er nou in zo’n boek staan?’ Dan moet je het kopen en lezen lul. ‘Ik zou het niet weten’, antwoordt zij geduldig. Zij reageert verder niet en duwt met haar wijsvinger de ruggen weg om de titels wat beter te kunnen lezen. Hij legt het boek weer weg en ik zoek snel een plek verderop om het stel niet meer te horen.

Wat later als ik bij de andere kraam sta, passeert het stel mij. Hij houdt een tasje vast van de boekwinkel van het kraampje waar hij de boektitels voorlas. Ze lopen wel een mijl uit elkaar. Hij blaast een beetje voor zich uit. Het tasje slingert tussen beide. Ze zeggen niks, er zijn geen titels meer om voor te lezen.

Kijk eens bij De Slegte

Als je een boek zoekt dat een jaar of twee geleden gedrukt is en volgens de reguliere boekhandel niet meer te krijgen is, dan is de kans groot dat het boek bij De Slegte in de uitverkoop ligt. De prijs is minstens de helft van de nieuwprijs. Geduld loont dus.

Een beetje boekenverkoper verwijst zijn kopers dan ook naar de ramsj als ze vragen naar een boek dat niet meer in de reguliere handel verkrijgbaar is. Meestal belanden er wel wat van de boeken in de uitverkoop. Er worden in boekenland immers meer boeken gemaakt dan verkocht.

Heel soms pissen uitgevers en boekhandelaren naast de pot. Zoals nu met de dood van Michael Jackson. Geen reguliere biografie van de overleden zanger is meer te vinden, terwijl er een boost aan behoefte is ontstaan. De uitgever weifelt nog tot heruitgave en ondertussen gaan de biografien bij De Slegte als warme broodjes over de toonbank. Voor dezelfde lage prijs als een week terug. Dat noem ik een gebrek aan handelsgeest. Als de vraag stijgt, kun je de prijs ook laten stijgen.

Het gebeurt wel vaker dat een boek alleen nog bij De Slegte te krijgen is, zoals een paar jaar terug toen iemand de Nobelprijs voor de literatuur won. Geen boekhandel had het boek nog in de schappen, maar een verhalenbundel die eerder niet aan de straatstenen te slijten was, verdween binnen enkele dagen. Misschien levert zo’n plotselinge vraag de nodige doekjes voor het bloeden van het noodlijdende boekenconcern.

Soms vertelt mijn boekinstinct dat het boek slecht verkocht gaat worden. Vaak tref ik het dan een jaartje of wat later in de ramsj aan. Een tactische manier van inkoop die weleens mislukt, maar even regelmatig slaagt. Nu heb ik mijn inzet gezet op de dagboeken van Victor Klemperer die ik twee weken terug in grote stapels bij een Amsterdamse boekhandel zag liggen.

Ik heb het ook weleens gehad dat ik bij een boekhandel een boek zag liggen waarvan ik zeker wist dat die over een jaar in de uitverkoop zou zijn. Raak, het saaie boek met de vertalingen van Ida Gerhardt had ik zo met tachtig procent korting naar binnen gehengeld. Een prachtige koop waar ik veel plezier van heb (gehad).

Dat het slecht gaat met De Slegte wijdt ik aan een enorme inschattingsfout van de ramsjboer. De biografieen van Michael Jackson hadden allang gesleten kunnen zijn via een effectieve webshop. Als ze daarbij nog iets had verzonnen met het per stuk maken van een uitverkocht boek, dan was de buit al veel eerder binnen geweest.