Categoriearchief: broeden

Stelen?

image

Als Jantje in het kindergedicht van Van Alphen pruimen ziet hangen, als eieren zo groot. Is hij zich niet bewust van bezit. De pruimen zien er lekker uit en hij wil ze opeten. Niemand zal het zien, denkt hij. Die ene pruim minder ziet toch niemand in de grote hoeveelheid pruimen die daar hangt.

Jantje wordt betrapt en krijgt een flinke reprimande van zijn vader. Wat hij doet is stelen. Vraag gewoon aan de eigenaar of je er eentje mag hebben. Dan heb je helemaal wettig in je bezit.

Hoe zit dat met de merels die mijn rode bessen stelen, vroeg ik mij laatst af. Zijn zij ook aan het stelen? Terwijl ze zich helemaal niet bewust zijn van bezit. Net als alle andere dieren. Ze vinden toevallig zo’n bessenstruik en nemen het ervan. Die struik staat daar en biedt de lekkerste vruchten. Waarom doorvliegen?

Als je je er niet bewust van bent dat je aan het stelen bent, steel je toch eigenlijk niet. Zeker ook omdat mensen een heel andere beleving van bezit hebben dan dieren. Dieren zien hun kroost als hun bezit, dat verdedigen ze met hand en tand. Alle maatregelen om hun nest te beschermen, doen ze tot behoud van hun gezin.

De natuur brengt allerlei vruchten en andere eetbare dingen voort. In feite mag je die als wandelaar gewoon meenemen. Al behoort het bos in eigenlijke zin niet tot mijn eigendom. Zo zullen de merels de bessenstruik in mijn achtertuin ook zien: als iets dat de natuur ze geeft. Zij plukken daar de vruchten van. Dat het mijn vruchten zijn, ziet de merel niet.

In de bijbel illustreert Jezus in zijn Bergrede de zorgeloosheid van de vogels. Hij ziet deze dieren als voorbeeld om onbezorgd door het leven te gaan en met de dag te leven. Ze scharrelen op een heel andere manier hun kostje bij elkaar. Ze pakken wat ze tegenkomen en bekommeren zich niet over de eigenaar van het kostje dat ze vinden.

Kijk eens naar de vogels in de lucht. Ze werken niet op het land en bewaren geen graan in een schuur. Jullie Vader in de hemel geeft ze te eten. En jullie zijn veel belangrijker dan de vogels. (Math. 6: 26)

Dat ze eigenlijk stelen, vergeet de zoon van God te melden in zijn voorbeeld. De vogels gaan namelijk vaak regelrecht in tegen het andere gebod: niet stelen. In het gedicht van Van Alphen is de moraal niet te stelen belangrijker dan de zorgeloze houding waarmee Jantje eigenlijk wil meenemen wat hij tegenkomt.

Daarom bewonder ik stiekem de merels. Ze nemen de bessen mee en dat sta ik oogluikend toe. Hoe heerlijk ik die bessen zelf ook vind in de jam. De familie Getelink heeft het zwaar genoeg in deze wereld vol eksters, kauwtjes, katten en andere bedreigingen.

Meerkoetjes

wpid-20150516_171749.jpgEen koppeltje meerkoetjes heeft midden op de gracht bij het park een nest gebouwd. Of ze andermans nest in beslag hebben genomen of deze indrukwekkende burcht zelf gebouwd hebben, kan ik zo snel niet zien.

Het vrouwtje zit al bovenop de berg van takjes, twijgjes en riet. Het mannetje zwemt heen en weer. Hij klimt op de waterkant en trekt aan het riet dat daar groeit. Zo half in een rietstronk gehangen valt hij achterover en kukelt het water in.

wpid-20150516_171702.jpgNiet dat het erg is. Hij heeft het begeerde stukje riet en zwemt er trots mee in de richting van het nest. Hij geeft het aan haar. Zij pakt het over, schikt wat en stopt het ergens voor haar in de bedding van het nest.

Het mannetje is alweer weg. Hij klimt weer op de kant, hangt weer in een rietstengel. Het riet schiet los. Hij valt het water in en zwemt na het koppeltje duikelen weer terug naar het wijfje.

wpid-20150516_171708.jpgOf het nestje nu met elk nieuw ietsje hoger komt of geriefelijker wordt, kan ik niet zien. Het ziet er heel bedrijvig uit. Bedrijvig genoeg voor middeleeuwse dichters om er liefdesliedjes over te schrijven.

Onwillekeurig moet ik daar ook weer aan denken. Alle vogels, behalve jij en ik. Waarom zouden wij niet een nestje gaan maken…

wpid-20150516_171742.jpg

Familie Zwaan

image

Ze broedde tussen de waterkant en het fietspad in en lag op een heuveltje van riet. Ik bedoel de aanstaande moeder zwaan die ik een tijdje geleden beschreef in mijn blog. Vader zwaan bewaakte het nest en zorgde ervoor dat de fietsers op afstand bleven.

image

Op de terugweg dat ik erlangs fietste, zag ik dat het nest leeg was. De zwanen waren er niet meer. Het nest was uitgevlogen. Zo bleven ik en de lezer achter zonder een afloop. Hoe groot was de vreugde toen ik een tijdje terug de familie zag zitten. Op de plek van het nest.

image

Het gras was weggemaaid. Het nest kon ik niet meer zien, maar daar stonden ze. Vader, moeder en twee uit de kluiten gewassen kuikens. Ze kijken even eigenwijs als hun ouders. Ze nestelen zich lekker aangenaam op het stukje geboortegrond. Moe van een dag zwemmen en rondzwerven.

Nestkastjes uitruimen en verhuizen

De nestkastjes op de nieuwe plekken. Beschut of bedreigd?

Augustus of september is de perfecte tijd om nestkastjes uit te ruimen, vertelt de website van de vogelbescherming. Ik kwam toevallig terecht op de website beleefdelente.nl waarin een koppeltje koolmezen in de tuin van het hoofdkantoor van de vogelbescherming per nestkastje wordt gevolgd. Het eerste broedsel mislukt jammerlijk, maar een nestkast verderop – eigenlijk bedoeld voor mussen – zorgt voor het uitvliegen van een jong.

Voorzichtig kijken in de koolmezennestkast wat ik er zou aantreffen

Herkenbare verhalen. Ik dacht terug aan het koppeltje koolmezen bij ons in de tuin, afgelopen voorjaar. Bij het zien van de beelden herkende ik het gedrag. De onrust bij het maken van het nest. We hoorden het ‘s morgens vroeg al. Nu zag ik de beelden erbij. Heel interessant. Ook ontdekte ik dat ons koolmeesnestje overduidelijk een tweede leg was in dit voorjaar. Ze hebben eerst ergens anders gezeten. Heel goed mogelijk is de kast van de buurman de plek geweest van het eerste broedsel. Ze zoeken altijd in de buurt een plekje voor het tweede legsel.

Bij het schoonmaken van de koolmezenkast trof ik dit aan

Het bracht met gelijk op een ander ding: het nestkastje uitruimen. Willen we komend voorjaar kans maken op een nieuw broedend koppeltje, dan moet de nestkast worden schoongemaakt. Ik had weleens eerder gelezen dat dit uitruimen best nog confronterend kan zijn. Zo kan het nest heel vies zijn en boordevol parasieten.

Het nestje uit de kast gehaald. Heel de opbouw zie je terug

Ik maakte eerst voorzichtig een foto, bang voor wat ik er aan kon treffen en stuitte direct al op het lichaam van een dood kuiken. Nadat ik het nest voorzichtig met een schep uit de kast had gewipt, konden we het dier beter bekijken. Ik zag ook de prachtige nestopbouw: eerst takjes, dan mos en tenslotte haren. In het nest dat ik eruit heb gewipt zie je deze opbouw terug. Wel spijtig van het jong dat dood in de kast ligt. Het lichaam is al helemaal hard geworden, lijkt wel uitgedroogd. Misschien dat de hoge temperatuur op het laatst parten heeft gespeeld.

Nestkast waar eens mussen in zaten

Toen alles schoon was, heb ik 2 nestkasten verplaatst: de mussenkast – een officiële van de vogelbescherming – en de torenflat waar eens een koppel mussen in probeerde te broeden. Deze betere plek moet als het een beetje meezit weer nieuwe koppels aantrekken. Vooral mussen houden ervan om dicht bij elkaar te zitten. Als je daar een koppeltje van binnen hebt, wordt het een vrolijke boel. Omdat de mussenkast erg vochtig was, hebben we het dak voorzien van een stukje zeil zodat het iets droger blijft.

Van een hoogte bekeken

Alles is schoon. Ze kunnen allemaal hun slag slaan.

Een nieuw dak op de mussentoren

In de nesten

Vanmiddag bij het snoeien van het groen in de erfafscheiding, zag ik ineens een broedende merel zitten. Het dier keek me met grote en angstige ogen aan. Bovendien zat het dier erg ongemakkelijk. De staart wees omhoog en de kop zat ook in een vreemde knik. Ik ben snel gestopt met snoeien en heb mevrouw niet teveel gestoord. Haar man zag ik even later druk en liefdevol in de weer met wormpjes en ander lekkers.


Meerkoetjes

Als ik iets bewonder aan meerkoetjes dan is het de vindingrijkheid bij het bouwen van een nest. Ze slepen werkelijk vanalles aan bij de bouw van de broedplaats. Meestal in de vorm van een eilandje op het water. Ze gebruiken opvallend veel plastic als bouwmateriaal.

Streng regime

Verder zijn het gemene dieren, die een streng regime voeren over de andere dieren in hun leefgebied, zoals eenden en futen. Zo wist een meerkoetje een paar jaar geleden nog een futenpaar uit een nest uit de gracht voor mijn huis te jagen.

Gemeen of intelligent

Wat ik als gemeen beschrijf, kan een ander juist typeren als creatief, tactvol of intelligent. Ik vind hun roep en brutaliteit niet zo wenselijk, maar ik veins voor hun nestenbouw. Ze maken geen mooie kunstwerken, maar gebruiken werkelijk alles bij de bouw van hun broedplaats.

Hoop afval

Soms lijkt het meer op een hoop afval dan op een vogelnest. Hoe snel je tevreden kunt zijn met weinig. En hoe schijnbaar onbruikbaar materiaal handig gebruikt kan worden bij de bouw van een nest. Dikwijls maken ze het bouwval op een oud nest, of ze pakken een nest van een andere vogel en verbouwen dit.

Hofvijver

In de Hofvijver, aan de kant van het Buitenhof, broedt een meerkoetje die dankbaar het materiaal van Koninginnedag in zijn nest heeft verwerkt. De oranje vlaggetjes vormen een goed fundament om je ei mee uit te broeden. Op een mix van takken en plastic brengt hij zijn nageslacht straks groot.