Categoriearchief: belgie

De ideale stad

Nabiel is op zoek naar de ideale stad zoals de Perzische schrijver Al-Farabi dit verwoord heeft. Hij verwacht in Brussel deze stad te vinden, maar als hij een aftands appartement krijgt in de Brusselse wijk Schaarbeek, valt het hem vies tegen.

De ideale stad is volgens Al-Farabi een stad in harmonie. Net als de muziek. Voor de hoofdpersoon Nabiel is de link eenvoudig te leggen van de stad naar de muziek. De stad als muziekstuk waarin alle verschillende mensen een eigen stem hebben. Een muziekstuk dat daarmee in harmonie is.

Hierbij speelt de herhaling zoals in het Arabeskmotief in de muziek een belangrijke rol. De verteller haalt hier de Perzische schrijver, dichter en denker opnieuw aan:

Nabiel werd zich bewust van een inzicht dat hij ontleende aan al-Farabi’s idee dat Arabische muziek was gebaseerd op herhaling, namelijk dat het Arabische arabeskmotief niet een pure ornamentele vorm was, met ontelbare variaties en curven, maar verderging en verbonden was met de mentale visie van de Arabieren op tijd als circulair fenomeen dat het universum beheerste. (57)

De herhaling speelt zo ook mee in de roman De wolkenmuzikant van Ali Bader. Het is een prachtig verhaal met een interessante parallel tussen Bagdad en Brussel. De steden liggen in elkaars verlengde en de verhalen herhalen zich. De nieuwe wijk waar Nabiel belandt, is in veel opzichten een herhaling van de wijk waaruit hij gevlucht is.

Daarna probeert Nabiel de stad te lezen als een boek. Hij bezoekt de cafés en kijkt vanuit het caféraam naar alles wat er langskomt aan studenten, actrices, prostituees, omroepsters en zelfs politiemannen.

Ali Bader: De wolkenmuzikant. Uit het Arabisch vertaald door Richard van Leeuwen. Amsterdam: Uitgeverij Jurgen Maas, 2017. ISBN: 978 94 91921 32 2. 107 pagina’s. Prijs: € 16,95..Bestel

Immigrant

In zijn roman De wolkenmuzikant schrijft Ali Bader over de Irakese cellist Nabiel. Nabiel merkt ergens op dat hij in Brussel in een lastige positie terechtkomt. De Belgen mogen alles zeggen over hun land, ook in negatieve zin. Maar zodra hij als vluchteling iets negatiefs zegt, krijgt hij kritiek.

Ze hielden van je als je van hun land hield, maar als je net als de Belgen je afkeuring uitsprak over hun land, dan viel er een ijzingwekkende stilte en zeiden ze tegen je: ‘Je mag je gelukkig prijzen dat je hier bent. In een ander land zouden ze je terugsturen naar de hel waar je vandaag gevlucht bent.’ (92)

Hij moet niet klagen. Hij moet gelukkig zijn dat hij hier mag wonen. In een vrij land en dat hij mag zeggen wat hij wil. De arrogantie die hieruit spreekt vanuit de Belgen. Zij mogen wel alles vinden van hun land, maar een buitenstaander moet niet klagen en alles maar slikken.

Een mooie vergelijking van de verteller. Je kunt de lijn in 1 keer doortrekken naar Nederland waar eenzelfde klimaat heerst. Asielzoekers vluchten uit een benarde situatie, maar krijgen in het land waar naartoe ze gevlucht zijn evenmin een volwaardige status.

Een pijnlijke gewaarwording. Een kijk op onze samenleving vanuit een vluchteling is meer dan welkom en helpt ons ook om beter naar onszelf te leren kijken.

Ali Bader: De wolkenmuzikant. Uit het Arabisch vertaald door Richard van Leeuwen. Amsterdan: Uitgeverij Jurgen Maas, 2017. ISBN: 978 94 91921 32 2. 107 pagina’s. Prijs: € 16,95..Bestel

De wolkenmuzikant

Een verrassend boek is de roman De wolkenmuzikant van Ali Bader. De Iraakse schrijver vertelt het indrukwekkend verhaal over de cellist en vluchteling Nabiel.

Nabiel woont in Bagdad, maar merkt dat zijn levensstijl meer en meer in conflict komt met zijn omgeving. Ze willen dat hij een vroom leven lijdt en stopt met drinken en muziek maken. Het levert een dramatisch tafereel op waarbij militairen Nabiels cello vernielen. En hij gedwongen wordt om geld te betalen voor de moskee.

Hij vlucht. Een barre tocht door Azië en Europa. Zijn reis eindigt in Brussel, in de wijk Schaarbeek. De wijk is mogelijk nog sjofeler dan waar hij in Bagdad woonde. Hij wordt omringd door Turken en Marokkanen, die er net zulke strenge idealen op nahouden als de mensen in Bagdad.

Ook hier geen drank en muziek. Ook hier vragen zijn buren hem om een bijdrage voor de te bouwen moskee. De sfeer is er zelfs grimmiger dan in de stad waaruit Nabiel gevlucht is.

‘Ah, een cello… Wil je soms muzikale begeleiding bij de pornofilm die je met je vriendin opvoert?
Eém klap. Zijn bril vloog door de lucht en viel op de stoep. De vuist van een smid, dacht Nabiel bij zichzelf. D|e klap kwam tussen zijn ogen en hij kon niets zien. De twee andere mannen pakten zijn instrument, sloegen het kapot en gooiden de stukken op de grond. (74/75)

In Bagdad stonden de buurtbewoners er nog bij te lachen. Hier weet hij te ontkomen uit de klauwen van zijn gevaarlijke buurman, ‘de Turk en zijn kornuiten’. Het instrument verwoest, moet Nabiel de muziek weer missen.

Nabiel probeert de ideale stad van de Perzische schrijver Al Farabi te vinden, maar vindt deze niet in Schaarbeek. De wijk waar zijn vriendin woont, biedt meer kans, maar ook hier vindt hij moeilijk zijn weg.

Alleen door in de huid te kruipen van zijn vijand, vindt Nabiel een evenwicht in de Westerse wereld die hij in Irak zo idealiseerde. Hij is van zijn stuk gebracht door de ervaringen in Brussel. Alleen de muziek kan hem helpen, maar dan moet hij weer een nieuwe cello zien te kopen.

De lezer blijft onthutst achter in de verwarring die de verteller heeft gezaaid. In mijn beleving is het verhaal niet af en het einde dat er nu is, te open. Zo’n adembenemend verhaal als het verhaal van de Irakese cellist Nabiel vraagt om een afsluiting in harmonie.

Ali Bader: De wolkenmuzikant. Uit het Arabisch vertaald door Richard van Leeuwen. Amsterdam: Uitgeverij Jurgen Maas, 2017. ISBN: 978 94 91921 32 2. 107 pagina’s. Prijs: € 16,95..Bestel

Zink

image

Het boekenweekessay is vaak interessanter dan het boekenweekgeschenk. Dat geldt dit jaar zeker voor het essay dat de Vlaamse cultuurhistoricus David Reybrouck schreef voor deze boekenweek. Hij schrijft over het neutrale gebied Moresnet, dat meteen onder Limburg ligt tussen België en Duitsland.

Het gebied staat onder discussie bij het Verdrag van Aken in 1816 vanwege de zinkmijn. Daarom is het de taartpunt van 3,44 vierkante kilometer tijdelijk neutraal in afwachting van de definitieve uitkomst. Ze verwachten in 1816 dat dit binnen een paar jaar wel zou gebeuren, maar de geschiedenis laat het gebied tot 1919 neutraal.

Aan de hand van de laatste mensen die nog geboren zijn in het gebied, vertelt hij het verhaal van deze bijzondere enclave, de kleinste staat in Europa na de 2 stadstaten Monaco en Vaticaanstad. Het levert een mooi verhaal op over een gebied dat even een vrijstaat wordt. In beide Wereldoorlogen worden ze ingelijfd bij Duitsland en moeten meevechten in de strijd.

Daarmee vertelt David van Reybrouck het verhaal van de Europese geschiedenis van de 21e eeuw in een handzaam boekje. Het gebied van enkele vierkante kilometers voornamelijk bos en zinkmijn geeft een mooie impressie van dit deel van de geschiedenis.

David van Reybrouck: Zink. Boekenweekgeschenk. Uitgeverij De Bezige Bij in opdracht van CPNB, 2016. ISBN: 978 90 596 5358 0. 64 pagina’s. Prijs: € 2,50. Bestel

Westhoek

image

In de roman Dertig dagen verruilt hoofdpersoon Alphonse het wisselvallig muzikantenbestaan voor zijn werk als klusser bij mensen thuis. Bijna dagelijks bezoekt hij mensen om klusjes in hun huizen op te knappen. Zo komt hij in contact met veel mensen in de West-Vlaamse streek Westhoek.

Deze streek ligt half in Belgische en half op Frans grondgebied. Het bestrijkt een gebied waar het Nederlands als hoofdtaal lange tijd geldt. De Franse invloed heeft het Nederlands verjaagd waardoor het grootste gedeelte van de bewoners van het Franse gedeelte niet meer Nederlands spreekt.

Al kun je officieel nog steeds met het Nederlands terecht in dit stukje Europa. In de streek ligt het bekende Duinkerke. In het Frans uitgesproken als Dunkerque. De kapers die vanuit deze stad opereerden bezorgden de Nederlanders veel hoofdpijn. Zo raakten veel schepen van de VOC hun kostbare waar in het zicht van de thuishaven kwijt.

De slag die Maurits organiseerde, mislukte en veroorzaakte de diepe haat van de stadhouder voor de raadspensionaris Van Oldenbarneveldt. Dit gezichtsverlies zorgde ervoor dat hij de raadspensionaris niet meer steunde en voor het gerecht sleepte.

In de roman van Annelies Verbeke komt de streek er heel mooi af. Ze beschrijft het gebied waar niet veel mensen wonen. Na de beeldenstorm en Spaanse overheersing trokken veel mensen weg of ze stierven in het geweld van de oorlog.

De economische kracht die de streek had in deze tijd, heeft ze eigenlijk nooit meer gehad. De lakenindustrie zou zich blijvend verplaatsen naar de Nederlanden. Het lijkt wel of Westhoek het vertrek van de handelaren nooit meer te boven is gekomen.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 pagina’s. Prijs: € 19,95

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn zevende bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Vooringenomenheid

image

Je leest over een man en ziet in gedachten een blanke man. Zou een donkere man nu een blanke man lezen of een iemand van zijn huidskleur? Ik weet het niet, maar ik verbaas mij bij het lezen van Dertig dagen over mijn eigen vooringenomenheid.

Huidskleur belangrijk

Als hij na het poepincident weer in zijn auto zit, leest hij het verhaal van de schrijfster. Het is een erotisch verhaal waarin de relatie met huidskleur juist heel belangrijk is en uitvoerig beschreven wordt. De diëtiste in het verhaal vindt de stukadoor aantrekkelijk:

De stukadoor is niet erg jong, zo lang als zij, magerder dan slank en, welja: zwart – of toch zeer donkerbruin. (114)

Subtiele signalen

De verteller van Derig dagen heeft de klusser Alphonse niet zo geïntroduceerd in de roman. Zeker hij geeft genoeg aanwijzingen, maar wel in de vorm van subtiele signalen. In het begin noemt iemand hem Obama of vragen mensen waar hij vandaan komt. Die gewoonte neemt hij over, maar daar reageren mensen dan heel raar op.

Pas als de interviewer opmerkt dat Alphonse een neger is, dringt het tot mij door. Vanaf dat moment laat dat gegeven je niet meer los en kleurt het verhaal heel anders dan eerst. Een bijzonder effect. Ik ben er erg onder de indruk van.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 paginaś. Prijs: € 19,95

Dit is het vervolg van Huidskleur

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn vierde bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.