Honolulu King

image

De roman Honolulu King van Anne-Gine Goemans is een bijzondere roman. Het behandelt een heftig onderwerp: de Tweede Wereldoorlog en de periode daarna in Nederlands Indië.

Vooral de periode na de capitulatie van de Japanners en het uitroepen van de Indonesische onafhankelijkheid door Soekarno, kenmerkt zich door veel geweld tegen Nederlanders en Indo’s.

Bersiap-tijd

Er is niet zoveel geschreven over deze door Nederlanders genoemde ‘Bersiap-tijd’. De term bersiap komt van Soekarno’s oproep aan de Indonesische bevolking: ‘Weest paraat’. In deze chaotische periode na het uitroepen van de Indonesische onafhankelijkheid, zouden zo’n 3500 Nederlanders op geweldadige wijze zijn omgekomen.

De roman De walgvogel van Jan Wolkers verhaalt over de opvolgende periode van de politionele acties waarbij Nederlandse militairen orde op zaken proberen te stellen. Dat dit met minstens zoveel geweld gepaard is gegaan, staat buiten kijf.

Heftige periode koloniale geschiedenis

De roman Honolulu King van Anne-Gine Goemans besteedt op een andere manier aandacht aan deze buitengewoon heftige periode in de Nederlandse koloniale geschiedenis. Al is er veel verdeeldheid over hoeveel Nederlanders nu precies zijn omgekomen, er is veel gebeurd tijdens de Tweede Wereldoorlog en in het machtsvacuüm na de Japanse capitulatie.

Anne-Gine Goemans geeft dit gedeelte van de Nederlandse geschiedenis erg mooi vorm in haar roman. Ze vertelt het verhaal van de muzikant en eigenaar van een toko Hardy Hardy.

identiteit

Zijn kleindochter Synne worstelt met haar identiteit en wil vooral het verhaal van haar opa weten. Ze verdiept zich in de eindeloze hoeveelheid cassettebandjes met interviews die Hardy heeft afgenomen bij mensen die de oorlog en de Bersiap-tijd hebben gemaakt in Indonesië.

Het zijn indrukwekkende verhalen die de verteller afwisseld met het verhaal van Hardy Hardy zelf. Onderwijl strijdt de 80-jarige man met de ziekte van zijn vrouw en probeert hij erkenning te vinden door zich aan te sluiten bij de loge van vrijmetselaars in zijn woonplaats Haarlem. Zijn vader John Hardy is al ver voor de oorlog lid van de vrijmetselarij in Malang:

De enige plek in de hele kolonie waar alle bevolkingsgroepen samenkwamen en gelijk waren. Zijn vader zag het als een morele plicht om de wereld van de gelijkwaardigheid van alle mensen te doordringen. (59)

Het verwerven van het lidmaatschap van de vrijmetselarij wordt Hardy Hardy’s nieuwe doel. Daarnaast vindt hij troost in de muziek. Hij is de steelgitarist in de band Honolulu Kings. Ze spelen Hawaïmuziek en hij wil graag weer optreden met zijn oude groep. Zo probeert hij de oude groep weer nieuw leven in te blazen.

Alles staat in dienst van zijn verleden, een verleden dat hij verzwijgt en misschien wel meer verzwijgt dan anderen beseffen. Anne-Gine Goemans weet het te verpakken in een verhaal dat opa en kleindochter bij elkaar brengt. Twee generaties die verder van elkaar staan dan ze zelf vermoeden, maar ze staan allebei sterk in het leven.

Anne-Gine Goemans: Honolulu King. Amsterdam: Ambo/Anthos. ISBN 978 90 414 2522 5. Prijs: € 19,99. 348 pagina’s. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Honolulu King van Anne-Gine Goemans. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Boeken die je beïnvloeden – #50books vraag 9

image

Wat hebben De Celestijnse belofte, Het doel en De 7 eigenschappen van effectief leiderschap met de bijbel en de koran gemeen? Het zijn allemaal boeken die mensen beïnvloed hebben of nog steeds beïnvloeden.

En ik zou het zelf ook graag ontkennen, maar boeken beïnvloeden je. Het lezen van de romans van Maarten ’t Hart zette mijn onwrikbare godsbeeld in beweging. Ik kreeg een liefde voor de literatuur en vormde een eigen mening.

Goddelijke komedie

Zo kun je zweren bij een specifiek boek. Zo ben ik zelf erg onder de indruk van De goddelijke komedie van Dante Alighieri. Ik kan erg genieten van de idee en de indrukwekkende compositie van dit literaire meesterwerk.

De bijbel is een boek dat mij gevormd heeft en dat voor mij heel lang bepalend is geweest in mijn leven. Misschien zelfs nog altijd, al probeer ik dat zelf wel te relativeren.

Beïnvloeden door boeken

Boeken die je beïnvloeden, die je vaker kunt lezen en waaruit je allerlei waarheden haalt. Boeken die symbool staan voor je leefwijze, waarin je een deel van je identiteit vindt.

Dat brengt mij bij de boekenvraag voor vandaag?

Laat jij je beïnvloeden door boeken en welke zijn dat?

Blog mee over #50books

Schrijf een blog over de vraag van vandaag en laat hieronder in de reactie een linkje naar je site staan. Heb je zelf een idee voor een vraag? Ze zijn van harte welkom. Mail gerust een vraag of stel hem in via het contactformulier.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Een boek per dag? – #50books antwoorden vraag 8

image

De vraag van vorige week: hoe maak je meer tijd om te kunnen lezen. De vraag is door mijn oud-docent Peter van Zonneveld al op Facebook beantwoord: altijd een boek bij je hebben, maakt al veel uit.

Verloren momenten

En gelijk heeft hij: elk verloren moment is een moment om te lezen. Gelukkig helpt het mobieltje hier ook goed bij. Zo kun je snel en effectief lezen in een ebook. Zo hoef je niet de hele dag te zeulen met een boek. Al houd ik meer van papieren boeken.

Stiekem vind ik het heerlijk om een boek te lezen als ik bij de kapper of de tandarts op mijn beurt moet wachten. Daarom neem ik naar dit soort plekken altijd een boek mee. Heerlijk om in afwachting met het geluid van de hoge tonen van de boor op de achtergrond, je boek te lezen.

Lezen is schrappen

Hoe doe je dat elke dag een boek lezen, dat vraagt medeblogger Peter Pellenaar zich niet eens af. Hij vraagt zich af of je dat wel moet willen: elke dag een boek lezen. Meer lezen, vraagt om iets anders te schrappen. Minder televisie kijken of niet gaan sporten, kan dan helpen. Of minder slapen zoals Lolly Daskal. Maar lekker slapen is ook een genot, lijkt mij.

Aan de lijst van dingen die Lolly Daskal doet, lijkt Peter te twijfelen of het niet meer bluf is dan echt lezen. De grote vraag natuurlijk. Al kun je best veel meekrijgen als je snelleest, wat zij waarschijnlijk doet. En verder is het de vraag of je nog kunt genieten om zo snel door een boek heen te gaan. Maar daar kun je over lezen bij mijn vraag over snellezen.

Geen moeten

Geen opgelegde lijstjesmanie is het lezen voor Niek. Ze wil er vooral geen moeten van maken en genieten van het moment dat ze een boek openslaat en de letters tot zich neemt. En gelijk heeft ze. Als lezen een moeten wordt, valt het plezier een beetje weg.

De lezers van deze boekenvraag laten vooral zien dat lezen een rustig moment is. Het is bijna een soort mediteren. Je even terugtrekken uit de hectiek van het bestaan en lekker met een boek zitten. Dat helpt je om te ontsnappen uit de drukte van alledag en neemt je gedachten mee naar een heel andere plek: de plek van het verhaal.

Tijd die overblijft

Carel maakt geen tijd om te lezen, schrijft hij in zijn blog. Hij vult de tijd die overblijft met lezen. Een mooie houding waarmee je precies laat zien dat lezen bijna op mediteren lijkt. Het is iets om te ontsnappen en niet om er nieuwe druk mee te creëren. Lezen is genieten en je af en toe in een goed boek verdiepen.

De adviezen die Martha geeft, snijden hout. Voor haar helpt het niet om 2 uur eerder op te staan. Bovendien komt het stellen van leesdoelen over als een moeten, terwijl lezen een ontspannende bezigheid is. De tips liegen er niet om: lees en geniet.

Heug en meug

Ga niet tegen heug en meug zitten lezen. Laat je niet opjagen iets te lezen dat je zou moeten lezen, maar lees waar je zelf zin in hebt. Als een boek je niet pakt, leg het aan de kant. Het heeft geen zin om door te lezen in iets dat je niet boeit.

Zo vergroot je het plezier in lezen. En wat ook wil helpen: sluit je aan bij boekenbloggers met dezelfde smaak. Het zal je nog enthousiaster maken te lezen en er later over te bloggen.

Niet teveel bloggen

Het antwoord van blogger en lezer Fokke is wel iets om mij aan te trekken: weinig tv kijken en niet teveel bloggen. Een advies dat ik toch een beetje in de wind sla met het bloggen over boeken en bedenken van de wekelijkse boekenvraag. Als ik daarmee bezig ben, kan ik niet lezen.

Niets laten opleggen

Ook Linda is duidelijk in haar antwoord. Ze leest wat, wanneer en hoe zij wil en laat zich niks opleggen. Een goede houding. Als je dan toevallig een maand over een doet, dan is dat zo. Omdat het even niet lukt grip te krijgen op het verhaal of omdat het boek je niet ligt. Toch kan het de moeite zijn het uit te lezen en het geheim van het boek te proberen ontrafelen. Een mooie houding, want soms wordt doorzetten beloond en komt het geheim van het boek pas naar buiten als je het uit hebt.

Uitslapers

Uit de antwoorden blijkt dat boekenlezers best uitslapers zijn. Je zou bijna denken dat eerder opstaan voor een boek niet aan deze lezers is besteed. Ook lezer en blogger Ali snoozt haar ochtend liever weg dan dat ze bladzijdes wegslaat.

Ik sta wel eerder op om te lezen en vind dat heerlijk. Al laat ik mij soms verleiden om snel de vaatwasser uit te ruimen of iets anders te doen wat even moet.

Wat ik erg leuk vind in het antwoord van Ali is het geconcentreerd lezen: pak een tijdspanne en besteed die alleen aan lezen. De snelle afleidingen van mobiel, mail en internet, aan de kant zetten. Maar er even helemaal uit zijn en gewoon lezen. Genieten en verrassen. Het levert misschien niet een boek per dag op, maar wel veel rust en ontspanning.

Laat je verrassen

Ik kan mij heerlijk laten verrassen door een boek. Zoiets als het boek van A.F.Th. van der Heijden. Ik zag het liggen bij de bibliotheek en kon het niet laten om erin te beginnen. Het pakte me en ik heb ervan genoten. Dat ik ondertussen nog allerlei andere dingen moest doen, leek ik te vergeten. Net als mijn oude lerares Nederlands weleens verklapte. Ik ben soms zo bezeten van een boek dat ik de aardappels laat aanbranden.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen

Fennek de feniks

image

A.F.Th. van der Heijden staat erom bekend hoe hij het verhaal naar zijn hand zet. Hij doet dit om een kenmerkende wijze, met humor en soms een beetje theatraal. Dat krijgt hij ook mooi voor elkaar in de historische roman De ochtendgave doet hij dat bijna op elke pagina.

Ik kan daar erg van genieten. Soms is het vergezocht hoe A.F.Th. van der Heijden het verhaal vormgeeft. Dit doet hij bij bijvoorbeeld met de ganzenveer die de ik-verteller en hoofdpersoon moet kopen op de markt voor de ambassadeur Caloyanni.

Caspar loopt samen met graaf d’Estrades lopen samen op de markt en komen een ganzenverkoper tegen. De grote veer die d’Estrades in zijn hand vasthoudt, is wel geschikt, verwacht hij. De jongen vertelt de graaf van welke gans de veer afkomstig is:

‘Bij een gevecht met de hond is hij met zijn achterste in de gloeiende as beland. Zijn verschroeide veren… het stonk ontzettend. Hij had zijn gat verbrand, en dat wilde niet meer beter worden. Het etterde. Toen heeft mijn vader hem de nek omgedraaid. Maar zijn veren waren weer helemaal gaaf geworden.’ (108)

De graaf ziet het verband wel tussen Fennek en Phénix. Met een veer van zo’n gans wil hij de vrede straks wel ondertekenen. Caspar Sonmans hoopt dat de vrede snel getekend wordt en dat hij nog voor middernacht zijn Sara terugkrijgt.

Zoals het hoort in een roman van Van der Heijden, haalt de verteller dit gegeven regelmatig aan. Zoals op het moment van de ondertekening, waarbij hij spreekt over:

een dikke pen uit het verschroeide achterste van de gans Fennek, pardon Phénix. (154)

Als de ambassadeur, Ezechiël Caloyanni, markies van Lavandes, de veer krijgt, weet hij de veer uit de kont van Fennek tot een pijpenragger te friemelen. De gans mag uit zijn as verrezen zijn, zijn veer lijkt niet lang stand te houden en is nog voor het ondertekenen van de vrede in een onbeduidend vod veranderd.

De verteller vraagt zich op dat moment af wie er eigenlijk uit zijn as herrijst. Is het de Franse haan of de Hollandse leeuw? Caspar herinnert zich een briefpassage van zijn vrouw, van de PFV, die zich had toegelegd op het vernietigen van de haan:

Mocht de Nederlandse leeuw het onderspit delven, laat hem dan als gouden honingraat een nieuw leven beginnen. (160)

Een mooi citaat uit de historische documenten waarmee A.F.Th. van der Heijden de geschiedenis weer laat terugkeren in de roman. Zo bespeelt hij op een humoristische manier de geschiedenis en bedt zijn verhaal op aantrekkelijke wijze in de historie. Ik kan van zulke elementen in een verhaal echt genieten.

A.F.Th. van der Heijden: De ochtendgave. Roman. Amsterdam: De bezige bij, 2015. ISBN: 978 90 234 5776 3. 304 pagina’s. Prijs: € 23.90. Bestel

De beul

image

De roman De ochtengave van A.F.Th. van der Heijden opent magistraal:

De beul werd ongeduldig. Het snelrecht liet nog tijd voor inwilliging van een laatste wens van de terdoodveroordeelde: het losmaken van zijn hemdsknopen. (9)

Het is 1705. Nijmegen. Ik lees hier de opening van een historische roman die met een harde knal je in het verhaal trekt. Op een schavot de doodstraf voltrekken voor oud-burgemeester Rouskes. Hij heeft het stadhuis overvallen om zijn oude plaats op te eisen bij het nieuwe bestuur.

De gemeentesecretaris Caspar Sonmans krijgt van zijn oude baas de gouden knopen van zijn overhemd. Dan rolt de kop:

Er was geen bloedspoor. De zwaardhouw was door de beul zo perfect uitgevoerd dat zowel aan de zijde van de romp als aan die van het hoofd de hals een gaaf snijvlak vertoonde, roze en wit en blauw gemarmerd. Als de situatie niet zo droevig was geweest, had ik er als voormalig student van de Snijkamer misschien wel waardering voor op kunnen brengen. Anatomisch vakwerk. (15)

Een mooie combinatie van de rol van de beul als medicus, zoals in het boek over de beul van Neurenberg naar voren komt. A.F.Th. van der Heijden weet hem treffend op te voeren in zijn plastische beschrijvingen. Het bloed vloeit en het losgeslagen hoofd druipt.

A.F.Th. van der Heijden: De ochtendgave. Roman. Amsterdam: De bezige bij, 2015. ISBN: 978 90 234 5776 3. 304 pagina’s. Prijs: € 23.90. Bestel

Ongedoopten: Divina Commedia: Hel: Canto 4

image

In de vierde Canto is Dante door een diepe slaap bevangen en wordt wakker in de eerste kring van de hel. Hier verblijven de ongedoopten. Omdat ze God niet kenden, zitten ze in dit gedeelte van de hel. Hier raakt Dante een gevoelige snaar van de uitverkiezingsleer. Hij worstelt zichtbaar met dit onderwerp.

Zijn begeleider Vergilius behoort eveneens tot de soort zielen die God niet hebben aanbeden zoals het moet. In die onwetendheid hebben ze niet gezondigd, want kun je zondigen als je het niet weet> In al hun onwetendheid verblijven ze nu hier. Het laat Dante niet onberoerd:

Groote droefheid greep mij ’t hart, toen ik dit hoorde,
Omdat ik menschen wist van groote waarde,
Die in dezen Limbo zwevende waren. (Canto IV, vs 43-45, Bremer)

De uitverkiezing komt vaker terug in Dantes meesterwerk. Het opvoeren van alle ongelovige klassieke en mystieke personages maakt dat hij het onderwerp ook niet kan ontlopen. Het lijkt of hij het niet eens is met deze extreme leer. De leer die kerkvader Augustinus op basis van de zondigheid van de mens stelde.

Op basis van iemand zijn zonde komt hij in de hel. De genade van Jezus kan hem hieruit redden. De mensen die Jezus niet gekend hebben, komen zo per definitie in de hel terecht. Zodoende komen Dante en Vergilius deze zielen in de eerste kring van de hel terecht. De zielen die hier verblijven hebben Jezus nooit gekend en kunnen op basis daarvan nooit in de hemel komen.

Het grote contrast met deze opvatting is Ripheus die in Canto 20 van het Paradijs voorkomt. Ripheus heeft Jezus nooit gekend, maar zou volgens de Aenues van Vergilius tot de zeer rechtvaardigen behoren. Het verbaast Dante wel als hij hem in de hemel tegenkomt.

Daarmee laat Dante in zijn meesterwerk zien dat de uitverkiezingsleer niet zo zwart-wit te trekken is. Of zoals Ripheus zegt in Canto 20 van het Paradijs:

En gij stervelingen, wees voorzichtig in uw oordeel! Want wij hier, die God zien, wij kennen niet eens al zijn uitverkorenen. (Paradijs, Canto 20, vs 133-135, Van Dooren)

Ripheus vindt de beperking van kennis aangenaam. De mens wil graag aansluiten bij Gods wil. Volgens de Trojaan Ripheus is er geen groter geluk voor de mens en daarom laat hij zich graag verrassen.

Hier in de hel maakt Dante van het dichte woud met zielen, een kleine vergadering van alle grote klassieke schrijvers. Ze zijn er allemaal: Homerus, Horatius, Ovidius en Lucanus. Ze lopen een eindje mee en zo praten ze met z’n zessen tot in de ochtend.

Lees de andere bijdragen van het Dante project

Gedichten rond Canto 4

Lees meer op wolkenhemel.blogspot.nl

Literatuur
De hier gebruikte vertalingen zijn van F. van Dooren (Amsterdam, 1987) en Bremer (Haarlem, 1940).
Er zijn vele vertalingen van Dantes meesterwerk in het Nederlands verschenen.

Bedompte sfeer

image

Van der Heijden weet in zijn historische roman De ochtendgave de dreiging overal in te leggen. Daarmee creërt hij een bedompte sfeer van een stad aan de vooravond van een bezetting. Het is 9 juli 1672 en Caspar en zijn bruid Sara vieren hun huwelijk. Door de gevechtshandelingen is het al bescheiden, maar na 3 jaar wachten, wil Caspar nu eindelijk trouwen.

Onhandige opmerking

Er valt een glas wijn over de trouwjurk en een vriend maakt en onhandige opmerking als hij toast op de overleden verloofde van de bruid. Allemaal aspecten die de beklemmende sfeer benadrukken. De huwelijksnacht mondt uit in spannende scènes, waarbij Van der Heijden zich tot in de kleinste details het jaar 1672 naar binnenhaalt.

Ik pelde alle lagen wit van haar onderlijf. De kanten kast met de baleinen, waarin haar boezem zat opgeborgen, dat kwam later wel. Eerst mijn wang vlijen tegen wat in het anatomische leerboek op de Kwartierlijke het opperste gedeelte der Vrouwelijkheydt werd genoemd. Een weinig kroeser en hoger uytsteekende als de rest, werdt het den Venus-berg benaamt. (53/54)

Huwelijksnacht

Het huwelijk wordt in de huwelijksnacht geconsumeerd nog voordat in de ochtend de Franse troepen de stad overmeesteren. Vlak voor de vrijpartij arriveert een brief voor Sara die ze na lezing verbrandt. De inhoud komen we niet te weten. In de ochtend wil Caspar zijn ochtendgave geven, maar eerst een andere. Ze is tot ‘blasens toe vermoeyt’, antwoordt ze. Ze moet weg en verdwijnt.

Hij ziet haar niet meer terug. Pas veel later ontdekt hij haar in de brieven die hij als secretaris op de ambassade van de Staten-Generaal leest bij de vredesonderhandelingen. Het gaat om de PFV, waarmee hij onderhandelt over vrede.

Vrouw terugkrijgen

Pas na de vrede wordt hij door de Franse ambassadeur ontboden om het betaalde geld voor zijn vrouw terug te krijgen. Hij treft haar tot zijn verrassing. Ze is de maîtresse van de ambassadeur Caloyanni, ontdekt Caspar.

Een schokkende ontdekking met nog veel schokkender gevolgen. Daarmee weet A.F.Th. een prachtige spanning op te bouwen en geeft de geheimen van het verhaal langzaam prijs. Ochtendgave is daarmee een historische roman geworden die een prachtig gedeelte van de Vaderlandse geschiedenis behandelt: de periode van het rampjaar 1672 tot aan de Vrede van Nijmegen, waarmee pas echt de Fransen uit de Nederlanden vertrokken.

A.F.Th. van der Heijden: De ochtendgave. Roman. Amsterdam: De bezige bij, 2015. ISBN: 978 90 234 5776 3. 304 pagina’s. Prijs: € 23.90. Bestel

Ochtendgave

image

A.F. Th. van der Heijden en een historische roman, het leek mij een onmogelijke samensmelting. Ik las jaren terug over het voornemen een historische roman over Nijmegen te schrijven. Een nutteloze opgave, vond ik.

Tandeloze tijd

Waarom legt hij zich niet toe op zijn beste cyclus: De tandeloze tijd? Alle boeken die in deze cyclus zijn verschenen, liggen prachtig in elkaars verlengde en spelen met de werkelijkheid zoals alleen Van der Heijden dat kan.

Dat boek in die cyclus verschijnt binnenkort. Het zal niet lang meer duren of een nieuwe vuistdikke roman met de titel Kwaadschiks zal uitkomen. Van der Heijden verraste afgelopen najaar met de lang geleden toegezegde historische roman over Nijmegen: De ochtendgave.

Vrede van Nijmegen

De roman speelt in het Nijmegen rond de Vrede van Nijmegen in 1678. Deze vrede vormde ook aanleiding voor de opdracht die Van der Heijden kreeg van de gemeente Nijmegen. Dat de opdracht voor de novelle uitdijde tot deze roman, lijkt vanzelfsprekend bij Van der Heijden te horen. Hij stort zich op een onderwerp en zo ontstaat een roman.

En wat voor een roman. Het is een prachtig verhaal geworden van liefde, passie en erotiek. Wat een boek. Ik heb het soms met rode oortjes gelezen, andere keren voelde ik het verlangen en het verdriet van de ik-verteller en hoofdpersoon Caspar Sonmans.

Laatste kwart 17e eeuw

Hij neemt ons helemaal mee naar het Nijmegen in het laatste kwart van de 17e eeuw. De stad wordt overmeesterd door de Fransen op 10 juli 1672. De Fransen blijven maar liefst 6 jaar in de stad en zullen pas in 1678 verdwijnen met de vrede van Nijmegen.

In de roman De ochtendgave vertelt Caspar Sonmans het verhaal van hem en zijn vrouw Sara aan zijn zoon Etienne. Het is 1705 en de oud-burgemeester van de stad is net onthoofd door de beul. Etienne wil van zijn vader het verhaal van zijn moeder horen. Het verhaal van iemand van 54 jaar oud:

Oud maar nog niet der dagen zat, daar kwam het ongeveer op neer. Ofschoon, dat laatste verdiende enige nuancering. Precies zevenentwintig jaar geleden hield mijn leven op – niet mijn bestaan. Sindsdien leefde ik voort. Ik kon nooit meer der dagen zat geraken, omdat die zatheid al op 10 augustus 1678 bereikt werd. (19)

Meer dan 6 jaar eerder, op 9 juli 1672 trouwt Caspar met Sara. Het is de dag voordat Nijmegen onder de voet wordt gelopen door de Fransen. De kogels vliegen over en weer tussen de Franse troepen en de verdedigers van de stad. De Catherinaklok van de Stevenskerk luidt. Het gevaar is overal.

A.F.Th. van der Heijden: De ochtendgave. Roman. Amsterdam: De bezige bij, 2015. ISBN: 978 90 234 5776 3. 304 pagina’s. Prijs: € 23.90. Bestel

Elke dag een nieuwe ontmoeting – #50books vraag 8

image

Op internet vond ik een blog van Lolly Daskal, een fanatieke lezer. Ze zegt elke dag een boek te lezen. Elke dag spreekt ze met de groten der aarde, stelt ze in haar blog.

Wie wil niet aan tafel zitten met moeder Teresa of Nelson Mandela? Als je elke dag een boek leest, zit je dagelijks met een andere held aan tafel.

Leesdoelen

Dat is nog eens een prestatie ten opzichte van leesdoelen als elke week een boek. Ik haal hem in elk geval niet. Daarvoor kijk ik teveel televisie, lees teveel blogs en schrijf zelf ook (misschien wel teveel) blogs.

Zij leest om kennis te maken met mensen waar je anders niet zo snel mee in contact kan komen. Dat geldt natuurlijk ook voor overleden schrijvers. Zij zijn altijd beschikbaar in het boek dat geschreven hebben.

In haar blog geeft ze tips hoe je in alle hectiek tijd kunt maken voor het lezen van een boek. Ze leest niet snel, zegt ze zelf. Ze maakt gewoon tijd voor het lezen.

Tips om tijd te maken voor lezen

Een paar van haar tips:

  • Sta op tijd op: als je 2 uur eerder opstaat, kun je die tijd vullen met lezen. En in 2 uur kun je heel veel lezen.
  • Lees met een doel: waarom lees je? Als je dat weet, motiveert dat om meer te lezen. Zij leest om in aanraking te komen met andere mensen en ideeën.
  • Praat met anderen over de boeken die je leest.
  • Lees wat je zelf wilt lezen: laat je niet (mis)leiden door wat iedereen aan het lezen is, maar kies je eigen boeken.

Dat brengt mij naar de boekenvraag van deze week.

Hoe maak jij tijd om te kunnen lezen?

Het lijkt me leuk om aan het eind van de week een paar mooie tips te hebben die iedereen kan helpen om misschien wel dagelijks een nieuw boek te kunnen lezen.

Blog mee over #50books

Schrijf een blog over de vraag van vandaag en laat hieronder in de reactie een linkje naar je site staan. Heb je zelf een idee voor een vraag? Ze zijn van harte welkom. Mail gerust een vraag of stel hem in via het contactformulier.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

De onmacht van poëzie – #50books antwoorden vraag 7

image

Magie en poëzie. Het schrikt sommige mensen af. Zo schrijft Fokke dat hij er te weinig poëzie voor leest. Bovendien heeft hij nog minder met magie. Magie dat misschien uit de toverstaf spreekt, maar zeker niet uit een gedicht.

Brug tussen verhaal en beeld

Gelukkig levert het genoeg antwoorden op. Jannie schrijft dat poëzie de brug slaat tussen de verhalende kunst en de beeldende kunst. Een beetje waar de roman ophoudt en het schilderij begint. Er zijn niet voor niks zoveel schilders die zich ook aan poëzie wijden zoals Armando en Lucebert.

Het geheim begint al dat poëzie en magie op elkaar rijmen, al mogen van sommige dichters gedichten helemaal niet rijmen. Het gedicht laat het verhaal los en laat de taal vieren.

Ontroering

Voor Jannie ligt de magie van poëzie in de ontroering dat een gedicht oproept, of dat een gedicht je aan het denken zet:

Ze biedt een gesublimeerde verbeelding aan van de werkelijkheid zoals we die zelden direct ervaren.

Inderdaad, bijna een heus schilderij of beeld. Om af te sluiten met een gedicht van Rutger Kopland, een dichter die beelden oproept om de werkelijkheid op een andere manier te vatten.

Lachbui

De tijdlijn van Ali bezorgt haar niet alleen hoofdbrekens voor de boekenvraag, maar ook een lachbui. Want na haar reactie dat ze de boekenvraag liet zitten omdat ze niks met poëzie heeft, verscheen er spontaan een limerick in haar tijdlijn van volger Raymond.

In spanning afwachten op een leuke boekenvraag en dan ontdekken dat de vraag geen antwoord van jou zal opleveren. Genoeg voer voor een vers en zeker ook een mooie limercik. Gedichten zijn niet alleen om van het taalspel te genieten, maar ook gewoon om heerlijk te lachen.

Boekenkast vol poëzie

Mocht Ruud de aanleiding voor de boekenvraag zijn, hij laat zich niet snel uit de tent lokken erop door te gaan. Gelukkig doet hij het voor deze vraag wel. De foto van zijn boekenkast helemaal gevuld met poëzie laat al zien dat de passie hier telt: de liefde voor de poëzie.

Dan volgt een liefdesverklaring voor de poëzie. Waarom de gedichten van Pablo Neruda zo fantastisch zijn. De Spaanse gedichten leest Ruud het liefst in de 2-talige uitvoering:

Dat is pas volledig genieten… Dan kan ik echt geen genoegen nemen met alleen de klank, dan wil ik doorgronden.

Ik zal niet zeggen dat hij ongelijk heeft, want hier spreekt iemand die geniet en die weet waarvan hij geniet. Of we ver uit elkaar liggen in de mening denk ik niet. Het genieten lijkt verdomd veel op elkaar.

Andere rol van taal

Het is wat ik de magie van poëzie noem. De taal die een andere rol vervult dan in het gesprek met de ander of de taal van het verhaal. Het is een spel met taal die het gevoel veel directer aanspreekt en daarmee veel dieper weet door te dringen.

Kwade vloek

De magie als kwade vloek, schrijft Peter in zijn reactie op deze gedichtenvraag. Dat het begrip van het gedicht heel dichtbij is en toch onbereikbaar ver weg. Peter voelt het als onmacht en heeft misschien daarom die bijzondere relatie met poëzie.

Juist dat gebrek aan betekenis kenmerkt in mijn ogen de poëzie. Dat je je helemaal niet hoeft af te vragen wat het betekent, maar het er gewoon is. Dat je juist die betekenis loslaat om het te begrijpen. Het verstand kan er niet bij, maar je voelt het in je tenen en kan er niet bij.

Onmacht

Dat borrelen in je buik, kenmerkt poëzie. Dat is genieten van taal zoals Peter het beschrijft: die machteloosheid dat je het wilt vatten maar dat het niet lukt. Het is binnen handbereik en verder weg dan ooit.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen