Ik kom terug

wpid-20150307_112431.jpgVandaag leest het online leesclubje Een perfecte dag voor literatuur de roman Ik kom terug van Adriaan van Dis. Ik las het boek vorig jaar rond deze tijd en omdat ik het verhaal niet meer helemaal scherp had toen ik het wilde bloggen en recenseren, las ik het nog een keer in het voorjaar.

Nu lees ik het niet, ik laat het bewust weg en probeer het verhaal te vertellen uit mijn geheugen. Een bijzonder experiment. De roman past in een tijd waarin veel schrijvers schrijven over hun overleden moeder. Naast Adriaan van Dis, hebben ook Maarten ’t Hart en Jan Siebelink onlangs over hun moeder geschreven.

De overeenkomst. De schrijvers zijn ongeveer allemaal van dezelfde generatie (geboren tussen 1944 en 1950) en ze hebben allemaal over hun overleden vader geschreven. Adriaan van Dis is al sinds Indische duinen bezig met zijn dominante vader. Het vormt een terugkerend motief in zijn werk. Maarten ’t Hart schreef ontroerend over zijn vader in De Jacobsladder en Jan Siebelink scoorde hoge ogen met Knielen voor een bed violen.

Wat mij van het boek van Adriaan van Dis bijstaat, is vooral de weergave van de verschillende kanten van zijn moeder. Ze is manipulatief, ze wil dat hij haar doodmaakt en komt tot de bizarre ruil: haar leven voor haar verhaal. Het geeft de roman een bijzondere lading. Daarnaast lijkt het alsof de verteller pas nu aandacht heeft voor het verhaal van zijn moeder, terwijl hij over zijn vader eindeloos geschreven heeft.

De milde kant van het verhaal, het verhaal van zijn moeder waarin ook de dramatiek van zijn grootvader en het grote verlies van grote sommen geld aan de orde komt. De verteller benadrukt dat de zucht naar geld, speculatie, tot verlies van geld leidt. Al het geld dat opa heeft belegd in de Russische spoorwegen is verdampt.

Net als de indrukwekkende verhalen over Nederlands-Indië en het geloof in geheimzinnige krachten. Madame Blavatsky met haar theosofische verhandeling die heilig is voor de moeder van de verteller. Hoe de geest het lichaam verlaat, maar ondertussen ook met liefde behandeld moet worden.

Tot slot herinner ik mij hoe zijn moeder haar eer probeert hoog te houden en in dezelfde val trapt als haar vader: de schijn is sterker dan het wezen. Het vermeende kapitaal is de kale bodem van een kist.

Daarmee is Ik kom terug een leuk boek om aan terug te denken, maar om het nu weer te gaan herlezen. Nee, ik lees het uit mijn herinnering en dat is even genoeg voor vandaag.

Lees mijn eerdere besprekingen

Adriaan van Dis: Ik kom terug. Roman. Amsterdam, Antwerpen: Uitgeverij Augustus, 2014. ISBN: 978 90 254 4346 7. Prijs: € 19,99. 288 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Ik kom terug van Adriaan van Dis. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Bladblazers

image

De wind waait welig om het huis. De regen heeft de bladeren nat genoeg geregend om vastgeplakt tegen de grond niet in beweging te komen.

Op het hofje achter het huis heeft een bundel bladeren zich verzameld tot een dikke laag vastgeplakt organisch afval. Geen beweging meer in te krijgen.

image

In andere jaren ronkten de bladblazers op werkdagen overal. Dit jaar heb ik ze nog niet mogen betrappen. Ook in het park blijft alles liggen. De paden zijn bezaaid met de gevallen bladeren en op het gras liggen de bladeren tevreden.

Zou dan toch een einde gekomen zijn aan de meest onzinnige bezigheid die er bestaat: bladblazen. Nu speelt de wind voor bladblazer. Gelukkig is alles nat genoeg om zich daar niks van aan te trekken.

Alles voor de auto

image

Het is bijna anderhalf jaar geleden dat de Stedendreef verbreed is met 2 nieuwe rijbanen. Alle bomen langs de uitvalsweg werden gekapt om volgens de belofte weer te worden vervangen door nieuwe.

Dat een boom van ruim 30 jaar oud vervangen wordt door een jong boompje van een paar jaar oud, lijkt niet uit te maken. Net als dat een groot deel van de bossages rond de weg eveneens verwijderd zijn. In de zomer snoeit de tractor alle weidebloemen. Geen wonder dat de bijen het zwaar hebben hier in de stad.

image

Alles lijkt in dienst te staan van de auto. De grote verworvenheid van de mensheid. Sinds deze zich kan verplaatsen op 4 wielen moet de hele wereld naar het blik op rubberen banden voegen. Zo is de dreef al 2 jaar boomloos. Afgelopen voorjaar zouden ze gepland worden, maar tot nog toe zijn er alleen maar bomen verdwenen.

En telkens weer verbaas ik mij over het gemak waarmee bomen geveld worden. Alsof de kleine boompjes de grote met gemak kunnen vervangen en de groeijaren van de oude bomen niet tellen. Een boom van 30 jaar begint juist een mooi formaat te krijgen en laat iets zien van je eigen nietigheid.

image

Telkens als ik de auto’s weer hoor en zie langsrazen, vraag ik het mij af. Waarom alles in dienst van die vehikels moet staan. Juist het groen waar ik zo blij van wordt, wordt zo kortgehouden en mag niet groeien, terwijl de groei van het asfalt niet te stuiten is.

Alles voor de auto.

Op de vlucht voor jezelf

image

Hoofdpersoon Abel Schreuder is een mislukt schrijver die zich vergeefs probeert te vinden. De reis die deze hoofdpersoon in de roman Exit van Michiel Stroink maakt, is ook een vlucht. Tussen deze vlucht zijn de verhalen van zijn vader Karel Schreuder en opa Willem.

De 3 mannen lijken zo op het oog heel verschillend. De verwende rijkeluiszoon Willem verkiest de drank boven ambitie. Zijn zoon Karel lijkt juist heel veel ambitie na te streven, hij wordt gedreven door geld en dat is juist zijn valkuil.

De kleinzoon Abel Schreuder heeft de beste papieren op zak als schrijver van een boek. Maar ook hij valt in het verhaal. De dans op de vulkaan. Hij laat zich verleiden door de feesten in Hannover en Berlijn. Daar gaat hij zich helemaal te buiten.

Abel weet de mix te maken in de levens van zijn vader en grootvader. Het lijkt er wel op dat hij de symbiose is van deze 2 mensen. Ondanks dat hij zich laat meevoeren door de omstandigheden, lijkt het voor hem hoopgevender te eindigen. Al blijft dat de grote vraag: loopt het goed met hem af?

De grote overeenkomst ligt bij het krijgen van kinderen. Zowel zijn vader als zijn grootvader hebben gefaald in de opvoeding. Ze hebben hun kind niet opgevoed en alle verantwoordelijkheid hierover van zich afgeschoven.

Abel onttrekt zich er ook helemaal aan. Het bericht dat zijn vriendin Lize zwanger is, lijkt hem juist te stimuleren om nog verder van huis te gaan. Nog meer op de vlucht voor zichzelf.

Michiel Stroink: Exit. Amsterdam: Meulenhoff, 2015. ISBN: 978 90 290 8942 5. Prijs: € 18,99. 246 pagina’s. Bestel

Meer over Exit

Lees ook mijn andere blogs over Exit van Michiel Stroink:

Opa, vader en zoon op de vlucht

image

De vlucht van Abel in de roman Exit van Michiel Stroink wordt afgewisseld met de verhalen van zijn vader en zijn opa. Het zijn 2 verhalen die in alles lijken te verschillen. Zijn opa had een heus gebrek aan ambitie. Zijn vader Jurriaan maakt hem dat duidelijk en daarmee lost het laatste beetje ambitie helemaal op. Zeker ook omdat hij een groot deel van het vermogen erft:

Zodoende nam Willem toch zijn toevlucht tot de eerste strategie: excelleren in lusteloosheid. En in zijn streven naar een onaantastbare status van apathie vond hij opnieuw een onmisbare bondgenoot in de alcohol. Dankzij de drank werd ‘Lucky’ Willem al snel werkelijk onkwetsbaar. (196)

Abels vader grist op zijn beurt naar het grote geld, zijn passie is geld. Ook hij mislukt jammerlijk in zijn vlucht te ontsnappen aan het aardse bestaan. Misschien lukt het opa Willem nog het beste als hij na helemaal failliet te zijn, de rest van zijn leven verdrinkt.

Het leven van de 3 mannen lijkt daarmee op een heuse naturalistische roman. Eigenlijk is het noodlot niet te ontkomen, het zit in het karakter van de 3 mannen. Ze lijken daarin op elkaar. Een gebrek aan ambitie en een tekort aan daadkracht nekt ze. Als het leven zich dan opdringt in de vorm van een kind, schiet hun tekort helemaal door.

Michiel Stroink: ExitAmsterdam: Meulenhoff, 2015. ISBN: 978 90 290 8942 5. Prijs: € 18,99. 246 pagina’s. Bestel

Meer over Exit

Lees ook mijn andere blogs over Exit van Michiel Stroink:

Feest in Hannover

image

Op weg naar Berlijn ontmoet in de roman Exit van Michiel Stroink de hoofdpersoon Abel Schreuder in de trein de Duitse studente Eva. Ze leest tot zijn verbazing zijn boek.

Het levert een leuk gesprek op in de trein. Daarom stapt Abel in Hannover uit en gaat mee naar een technofeest. Die reis naar Berlijn komt nog wel. Voor het feest begint, wordt hij gedropt in een hostel om de nacht tussen snurkende en stinkende kamergenoten door te brengen.

Op het feest in de oude fabriek maakt hij kennis met MDMA, korrels die hij tegen zijn tandvlees wrijft en zo laat oplossen. Het maakt de liefde in Abel wakker:

Meteen na mijn eerste shotje tequila merk ik dat de wereld is verander. Ik kijk in het droge ronde gezicht van Hemmo en voel de vlinders in mijn buik. Omdat de vlinders onmogelijk betrekking kunnen hebben op deze Duitse goedzak, zoek ik voorzichtig verder naar de oorzaak. Het bier smaakt geweldig, maar dat is niks bijzonders. De fabriek is geweldig, maar dat was-ie net ook al. De mensen zijn geweldig, het licht, de rook, de muziek, zelfs de muziek is geweldig, en als ik mezelf op een paar danspasjes betrap (voor het laatst waargenomen in de vorige eeuw!), begrijp ik dat het de MDMA moet zijn. (57)

Een poging om de liefde van Eva te winnen brengt hem in de bijzondere driehoeksrelatie die de Duitse studente heeft met Hemmo en Clemens. Hij weet het voor elkaar te krijgen, maar hij moet van Eva in alle talen zwijgen tegen de 2 jongens over wat er is voorgevallen.

Michiel Stroink: ExitAmsterdam: Meulenhoff, 2015. ISBN: 978 90 290 8942 5. Prijs: € 18,99. 246 pagina’s. Bestel

Meer over Exit

Lees ook mijn andere blogs over Exit van Michiel Stroink:

Exit

image

Een mok die door de kamer vliegt, is de aanleiding. Het is zijn enige bezitting in huis vol met Ikea-meuk. De mok valt 4 verdiepingen lager, in de tuin van het kinderdagverblijf beneden in gruzelementen. Het is de opening van de roman Exit van Michel Stroink.

Hij ontvlucht het huis en bezoekt zijn grootouders, oma Stinkie en opa Ruys. Zijn opa geeft hem de naam Daniël en vanaf dat moment noemt Abel zich Daniël, de schrijver van de familieroman Bramendag. Na voortijdig afgebroken avontuurtje met bejaardenverzorgster Roos, rijdt Abel naar Utrecht om de trein naar Berlijn te pakken.

Hij belandt in Hannover, maakt daar een technofeest mee in een oude fabriek en reist na een wilde vrijpartij met de Duitse studente Eva verder naar Berlijn. Het feesten in Hannover stelt niets voor in vergelijking met de wilde feesten in Berlijn.

De hoofdpersoon Abel belandt er op een extreem feest, met drank, drugs en veel seks. Een heuse orgie, aan de Wannsee vlakbij Berlijn. Het verlies van ideologie, het draait alleen om tijdelijk genot. Onder invloed van drugs vervaagt alle ellende. Of zoals het personage Jerry tegen ‘Daniël’ zegt:

‘Dit is het paradijs Daniël. Hier ga jij over schrijven, dat weet ik zeker. Alleen maar mooie mensen. Mensen zoals God ze bedoeld heeft. Iedereen is euforisch, en belangrijker nog: naakt! Bijbelser wordt het niet. Geniet ervan!’ (223)

Hij krijgt een polsbandje van Jerry en mag zoveel drank en drugs als hij wil. Het devies: goed drinken. En dan laaft Abel zich aan de roes. Dezelfde roes als waar zijn grootvader zich aan overgaf.

Michiel Stroink: ExitAmsterdam: Meulenhoff, 2015. ISBN: 978 90 290 8942 5. Prijs: € 18,99. 246 pagina’s. Bestel

Meer over Exit

Lees ook mijn andere blogs over Exit van Michiel Stroink:

Vakjes, hokjes en sterretjes – #50books

image

Een groot misverstand is dat literatuur niet spannend mag zijn. Het tegendeel is juist waar, vind ik. Literatuur mag heel spannend zijn. Het hoeft niet een eindeloos geneuzel te zijn over diepere onderwerpen. De lezer mag best benieuwd zijn naar de volgende bladzijde.

Ik ken best wel wat romans die gewoon spannend zijn. Een boek als Oliver Twist laat zien dat een forse roman van Dickens ook gewoon spannend is. Slaugterhouse five van Kurt Vonnegut vermengt op een intrigerende wijze science fiction met de waanzin van oorlog. Jan van Aken laat zien dat historische romans als De afvallige of De valse dageraad soms tegen de fantasy aanschurken. Of laatst nog de roman De man die de taal van de slangen sprak van Andrus Kivirähks. Allemaal boeken die literair zijn, maar zeker ook invloeden hebben gehad uit bepaalde genres.

Het stripverhaal of de film dragen zeker ook bij aan de literatuur. Bepaalde filmeffecten kregen een plek in boeken. Lezers van nu zullen bepaalde verplaatsingen van hoofdpersonen veel sneller in de gaten hebben, dan lezers een eeuw geleden ervoeren. Het is dus zeker zo dat literatuur beïnvloed wordt door allerlei uitingen in de omgeving.

De invloed van de computer en het internet op de literatuur is eveneens heel sterk. Was het een tijd mode om heel dikke boeken te schrijven, nu worden de boeken steeds dunner en bevatten soms nauwelijks een clou. De rol van de betekenistoekenning verschuift en lijkt soms meer bij de lezer komen te liggen. Een aantal jaren geleden vergeleek jury van een literaire prijs de verschenen romans van dat jaar met IKEA-kasten die de lezer zelf in elkaar zou mogen zetten.

Daarom denk ik zeker dat genres vervagen. Zeker de literatuur laat zich meer en meer beïnvloeden door wat er met andere boeken gebeurt. Soms zelfs veel te sterk. Maar het verschil zit hem vooral in de boekhandelaren en de recensenten die boeken graag in hokjes, vakjes en sterren indelen.

Een boek wordt dan bestempeld als ‘young adult’ of ‘science fiction’. Omdat het dan een ander publiek zou aantrekken waardoor het boek beter verkoopt. Terwijl het zou moeten draaien om het onderwerp en niet om het label dat een boek gekregen heeft.

#50books

Dit is antwoord op vraag 45 van het blogproject #50books. #50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Na Martha Pelkman in 2014 heeft Peter het in 2015 weer overgenomen. Bekijk mijn andere bijdrages voor dit bijzondere boekenblogproject.

Grofvuil

image

Het hofje achter ons huis is een geliefd plaatsje om afval te dumpen. Zeker, als je de gemeente belt voor het grofvuil, dan moet je het daar ook neerzetten de ochtend van de dag waarop de gemeente het grofvuil haalt.

De bankstellen die er afgelopen week werden geplaatst, waren daar gewoon gedumpt. Er lagen 2 banken toen ik gisteren wegfietste. Bij terugkomst, een uur later, stonden er opeens 2 bankstellen bij.

Waar ze ineens vandaan komen, blijft een raadsel. Ineens staan ze er. Ik betrap nooit iemand erop dat hij loopt te slepen met een bankstel. Vanmorgen lag er plotseling een grote rieten stoel en een houten bankje op de banken. Waar deze vandaan kwamen? Ik heb het niet gezien, maar ze lagen er.

Dagje zonder televisie – #storing

image

Dacht je dat je best een dagje zonder televisie kon, blijkt het in de praktijk toch tegen te vallen. Misschien heeft het ook te maken met je eigen houding. Dat je uitkijkt naar een avondje televisie en dan een zwart scherm krijgt.

Donderdag kwam ik thuis van een dag hard werken. Toen stond de televisie ook op zwart. Hij bleef de hele avond uit. ‘Zie je wel’, zei Inge. ‘We hebben helemaal niet gekeken vanavond. We kunnen best een avondje zonder televisie.’ Ik heb namelijk weleens commentaar. Dan zeg ik dat hier de televisie nooit eens een avondje uit kan.

Gisteravond wilden we lekker achterover leunen en kijken naar ‘2 voor 12’, misschien ‘De strijd’ er nog achteraan als we nog puf hadden. Het scherm bleef zwart. Van weeromstuit ging ik maar verder waar ik gebleven was met mijn werk. Door de verbouwing van het pand was ik eerder naar huis gestuurd en thuis lekker verder gegaan.

Als je dan ’s morgens beneden komt en ziet dat de ontvanger nog steeds op zoek is naar streepjes, dan vrees je nog een avondje zonder televisie. Het valt mee – of tegen – tegen het middaguur geven de knipperende streepjes het op en vertelt de ontvanger dat we weer kunnen televisie kijken.

En eigenlijk ben ik best opgelucht.