Het kruis op de berg

image

Soms treffen je bijzondere dingen. Zo benaderde kortgeleden Constant van den Heuvel me. Hij is de schrijver van een interessant boek. Hij had mijn blog gelezen over het boek van Pauline Broekema over de fusillade van haar oom Pieter ter Beek. In de Tweede Wereldoorlog werd deze verzetsheld samen met 5 andere verzetslieden vermoord bij Veenendaal.

Ik zocht vorig jaar de plek op waar de fusillade plaatsvond. Op de plek van het kruis las ik een fragment voor uit Broekema’s boek Het Boschhuis, Kroniek van een familie over de aangrijpende gebeurtenis. Pauline Broekema geeft in haar boek een beeldende beschrijving van wat er gebeurde daar op die avond in 1944. Zes mensen lieten hun leven voor vrijheid en recht.

Wat ik niet wist, maar later wel hoorde, was dat het Ichtus College in Veenendaal de plek geadopteerd heeft. Samen met de nabestaanden onthulden leerlingen op 20 november vorig jaar – 70 jaar na de gebeurtenis – het vernieuwde monument.

Het is een beladen plaats daar aan de rand van Veenendaal. Misschien wel zo beladen dat ik wel van de gruwelijke gebeurtenis gehoord had, maar nooit precies wist waar de plek was. Het was ook lastig om te zien als je er met de auto snel langsreed. En op de fiets was het ook niet zo duidelijk zichtbaar door alle bomen en struiken die er omheen en voor groeiden.

Wat Pauline Broekema beschrijft in haar boek is onderdeel van haar familiegeschiedenis. Het vormt misschien wel het hart van haar boek, het is de meest aangrijpende gebeurtenis in haar familiegeschiedenis, maar het is ingebed in een groot verhaal.

De historicus, Veenendaler en geschiedenisdocent Constant van den Heuvel heeft zich in zijn boek Het kruis op de berg, De fusillade van 20 november 1944 tussen Rhenen en Veenendaal geconcentreerd op deze gebeurtenis. Hij geeft de 6 mensen allemaal een gezicht. Hij bedt zijn verhaal in het verhaal van de oorlog, toegespitst op de rampplek, de locatie langs de weg van Veenendaal naar Elst.

Ik ben heel blij dat de schrijver mij op zijn boek attendeerde. Hij geeft met zijn boek de gebeurtenis een gezicht. Sterker nog: 6 gezichten. Daarbij vertelt hij de verhalen om de 6 verzetshelden heen. Zijn boek past daarmee in het grote verhaal van de Tweede Wereldoorlog met alle verschrikkingen.

Constant van den Heuvel: Het kruis op de berg, De fusillade van 20 november 1944 tussen Rhenen en Veenendaal. Utrecht: Uitgeverij Matrijs, 2015. ISBN: 978 90 5345 493 0. Prijs: € 17,95. 176 pagina’s.

Bestel het boek via Uitgeverij Matrijs

Een perfecte dag voor literatuur

Het is vandaag Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Omdat de dichtbundel Alle zeeën zijn geduldig van Ineke Riem op uitdrukkelijk verzoek van de dichteres niet besproken wordt – heel jammer -, schrijven we vandaag over een boek dat ons getroffen heeft. Voor mij is dat het boek van Constant van den Heuvel: Het kruis op de berg. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Meer info vind je op www.hetkruisopdeberg.nl

Bloemetjes en bijtjes

image

Na mijn blog vorig jaar over de massale bijensterfte ben ik bewuster gaan kijken naar het bijenbeleid in de gemeente. De reactie van een lezer onder mijn blog dat de bijen gewoon verhongerden en niet meer de kas wisten te bereiken, maakte mij wakker.

image

Zeker ook omdat ik een paar weken later in het park een imker ontmoette. Ze verzorgde samen met enkele vrijwilligers een paar bijenkassen in het park.

image

Wat betekent het eigenlijk als je goed voor de bijen in je gemeente wil zorgen? Dat vraagt een gevarieerd aanbod van bloemrijke planten. Die planten zijn niet alleen de voorjaarsbloesem van de lindebomen, kersenbomen en kastanjes. Het zijn ook de talloze bloemen aan planten als de klaproos, koolzaad en bramenstruiken.

image

Jammergenoeg zie ik dat hier nog geen bijvriendelijk beleid geldt. Het gras wordt hier namelijk heel kort gehouden. Misschien ziet het er zo wat verzorgder uit. Voor de bijen en de natuur is het heel schadelijk. Vooral bijen vinden zo weinig voedsel. Zo weinig dat ze het loodje leggen.

image

Dat is al te zien aan de vele hommels die het loodje leggen. Ze sneuvelen onderweg door gebrek aan voedsel. Heel jammer, want ik zie ook hoe het wel kan. Zoals de stroken met weideplanten die op het industrieterrein waar ik werk overeind worden gehouden.

image

Het is daar een gezoem van jewelste van bijen en hommels die van het nectar smullen. Ik hoop daarom dat deze stroken met prachtige planten als de klaproos meer blijven staan. Het is namelijk niet alleen heerlijk om het gezoem van al die bijen mee te maken. Het is ook een lust voor het oog al die mooie bloemen.
image

50 tinten – #50books

50-tinten

Teveel seks of juist te expliciet. Je kunt van 50 tinten – Grijs alles vinden. Het was 3 jaar geleden een complete hype. Ik weet niet of dat te evenaren is met een nieuw deel, gezien vanuit het perspectief van het mannelijk personage.

Er heerste hier in huis ook even die opwinding. Op facebook en twitter schreven voornamelijk veel vrouwen over dit boek. Het boek doet het meest aan een kasteelromannetje denken, waarbij de lezer heerlijk mag wegzwijmelen in de avonturen van deze schatrijke man en de jonge studente.

Toen Inge – mijn Inge – aan het boek begon, aangemoedigd door een groep enthousiastelingen op facebook, heb ik het ook in mijn handen genomen en ben begonnen. Een verhaal dat een enorme spanningsopbouw bezit, gedreven door seks. In dat opzicht best aardig, maar het begon mij gaandeweg te vervelen.

Ik vond de seksscènes meer en meer oponthoud opleveren. Daarmee verdween voor mij de nieuwsgierigheid naar de rest van het verhaal. Zodoende haakte ik ergens halverwege af. Het verliep in mijn ogen te traag en voorspelbaar. Dat ze elkaar zouden krijgen, sprak voor zich. Alleen hoefde ik niet te weten hoe die lange draad eindelijk afgesponnen zou worden.

Wat ik wel mooi vind aan het boek is hoe het op de markt gekomen is. E.L. James plaatste het verhaal oorspronkelijk op een forum voor liefhebbers van dit soort seksueel getinte verhalen. Een uitgever zag er iets in en spoorde haar aan het verhaal te herschrijven tot de verbraafde versie die het nu geworden is.

Een jaar na de hype lagen de boeken al in de kringloopwinkels voor veel schappelijkere prijzen. Op een boekenmarkt zag ik eens 2 oudere dames rondlopen. Eentje haalde het boek van het schap en tikte haar buurvrouw aan.

Ze keek er heel ondeugend bij naar haar vriendin. ‘Is dit niks?’ vroeg ze. Ze kregen iets van 2 meisjes. Ze giechelden en keken sluiks in mijn richting. ‘Of zou die meneer het willen hebben?’

Ik vond het vooral heel schattig en genoot daar meer van dan mij te laten verleiden tot een reactie.

#50books

Dit is het antwoord op vraag  26 van het blogproject #50books. #50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Na Martha Pelkman in 2014 heeft Peter het in 2015 weer overgenomen. Bekijk mijn andere bijdrages voor dit bijzondere boekenblogproject.

Vissers (2)

image

De vis ligt nog altijd doodstil in het net. Maar als de jongen zijn 2 handen onder het dier geschoven heeft, slaat de snoekbaars zich ineens omhoog. Hij laat de vis geschrokken los. ‘Pak hem nou in de nek’, roept zijn vader. ‘Hier hou vast.’ ‘Maar ik durf niet,’ zucht de jongen. Hij wappert met zijn armen. Zijn vader loopt naar het net en pakt het beet.

Plotseling werpt de grote snoek zich omhoog en valt half met het vangnet in het water. De vader laat het net in het water zakken en gebaart naar de zoon. De vis maakt opnieuw een zwembeweging en hapt zich vast in het net. ‘Verdomme’, roept de vader en werpt zijn sigaret in het water. ‘Hij zit vast.’

Hij hijst het net aan de waterkant. Zijn zoon staat er zwijgzaam bij. Het dier ligt doodstil en vader hannest met het net. Als hij het dier losheeft, houdt hij het trots omhoog. ‘Hier, zo moet het.’ De jongen pakt het mobieltje en klikt voor de foto. De snoek beweegt niet meer. Hij geeft zich gewonnen.

Dan buigt de vader met het dier naar het water en laat de grote snoek in het water zakken. Het zwemt traag weg met brede slagen. Hij is uitgeput van het gevecht en verblijf op de waterkant. Vader haalt het pakje sigaretten uit zijn zak en vist er eentje uit. Hij steekt de peuk aan en loopt met het vangnet naar de brug.

De jongen werpt de hengel weer in het water terwijl zijn vader het net staat te repareren tegen het brughoofd. Af en toe glijft er een rookpluim tussen zijn lippen. Dan mompelt hij iets en wringt zijn vingers tussen de fijne mazen van het net.

In het water verderop lijkt iets te plonsen, bewustgeworden van zijn vrijheid. Het leven gaat verder, maar dat hoeven de vissers niet te weten.

Vissers (1)

image

De hengel maakt een parabool in de richting van het water. Aan de andere kant hangt vader die in gevecht is met een reuzenvis. Zijn zoon laat het werpnet onhandig in het water vallen en trekt het er weer uit. Het valt vrijwel meteen weer in het water met een plons.

De vis trekt hevig aan het koord. De vader sjort met kracht aan de hengel. Tussen zijn lippen houdt hij een peuk vastgeklemd. Hij roept wat naar de jongen. Het net om de grote vis omhoog te halen valt weer met een plons in het water. De vader scheldt iets. ‘Kom, hou dat ding hieronder man.’

Langzaam komt er een bek omhoog. Het dier vecht voor zijn leven en trekt zich weer naar beneden. Hij houdt iets groens in zijn bek. Het zal wel het aas zijn. De vis hapt nog een keer en trekt uit alle macht aan het koord. De hengel blijft in een kromme boog staan.

Dan heeft de jongen beet. Hij laat het net onder de vis door gaan. ‘Kom op omhoog’, roept zijn vader. De sigarettenrook dwarrelt met zijn stem mee. De snoek aan de hengel probeert nog door te vechten, maar het lukt niet meer. Uitgeput laat hij zich optillen, geeft nog een paar slagen, maar het gaat niet. Hij kan niet meer.

De jongen moet het net met de snoek omhoog zien te krijgen. Zijn vader roept iets en onhandig plonst het net weer in het water. De snoek beweegt niet meer. Het sterke dier lijkt wel dood. De kracht is er helemaal uit. De vader mompelt iets. Zijn lippen houdt hij teveel op elkaar geklemd om de sigaret niet te verliezen.

Dan pakt hij geërgerd het vangnet en hijst het dier op de waterkant. ‘En nou pakken’, zegt hij. De zoon loopt onhandig naar het net. ‘Nee, met handschoenen aan.’ ‘En we moeten hem op de foto zetten’, zegt de jongen. Hij stapt naar de kist iets verderop en trekt de handschoenen aan.

‘Pak hem beet’, roep zijn vader. ‘Maar hoe?’ vraagt de jongen. ‘Gewoon van onderen.’ De jongen buigt naar voren. Angstig dat de doodstille vis zich ineens in beweging zet. Hij duwt een hand onder de enorme vis. ‘Pak hem in zijn nek’, roept zijn vader. Hij houdt de hengel nog altijd vast maar houdt zijn mobieltje in de aanslag voor de foto.

Lees morgen het vervolg: Vissers (2)

Stelen?

image

Als Jantje in het kindergedicht van Van Alphen pruimen ziet hangen, als eieren zo groot. Is hij zich niet bewust van bezit. De pruimen zien er lekker uit en hij wil ze opeten. Niemand zal het zien, denkt hij. Die ene pruim minder ziet toch niemand in de grote hoeveelheid pruimen die daar hangt.

Jantje wordt betrapt en krijgt een flinke reprimande van zijn vader. Wat hij doet is stelen. Vraag gewoon aan de eigenaar of je er eentje mag hebben. Dan heb je helemaal wettig in je bezit.

Hoe zit dat met de merels die mijn rode bessen stelen, vroeg ik mij laatst af. Zijn zij ook aan het stelen? Terwijl ze zich helemaal niet bewust zijn van bezit. Net als alle andere dieren. Ze vinden toevallig zo’n bessenstruik en nemen het ervan. Die struik staat daar en biedt de lekkerste vruchten. Waarom doorvliegen?

Als je je er niet bewust van bent dat je aan het stelen bent, steel je toch eigenlijk niet. Zeker ook omdat mensen een heel andere beleving van bezit hebben dan dieren. Dieren zien hun kroost als hun bezit, dat verdedigen ze met hand en tand. Alle maatregelen om hun nest te beschermen, doen ze tot behoud van hun gezin.

De natuur brengt allerlei vruchten en andere eetbare dingen voort. In feite mag je die als wandelaar gewoon meenemen. Al behoort het bos in eigenlijke zin niet tot mijn eigendom. Zo zullen de merels de bessenstruik in mijn achtertuin ook zien: als iets dat de natuur ze geeft. Zij plukken daar de vruchten van. Dat het mijn vruchten zijn, ziet de merel niet.

In de bijbel illustreert Jezus in zijn Bergrede de zorgeloosheid van de vogels. Hij ziet deze dieren als voorbeeld om onbezorgd door het leven te gaan en met de dag te leven. Ze scharrelen op een heel andere manier hun kostje bij elkaar. Ze pakken wat ze tegenkomen en bekommeren zich niet over de eigenaar van het kostje dat ze vinden.

Kijk eens naar de vogels in de lucht. Ze werken niet op het land en bewaren geen graan in een schuur. Jullie Vader in de hemel geeft ze te eten. En jullie zijn veel belangrijker dan de vogels. (Math. 6: 26)

Dat ze eigenlijk stelen, vergeet de zoon van God te melden in zijn voorbeeld. De vogels gaan namelijk vaak regelrecht in tegen het andere gebod: niet stelen. In het gedicht van Van Alphen is de moraal niet te stelen belangrijker dan de zorgeloze houding waarmee Jantje eigenlijk wil meenemen wat hij tegenkomt.

Daarom bewonder ik stiekem de merels. Ze nemen de bessen mee en dat sta ik oogluikend toe. Hoe heerlijk ik die bessen zelf ook vind in de jam. De familie Getelink heeft het zwaar genoeg in deze wereld vol eksters, kauwtjes, katten en andere bedreigingen.

Rode bessen

image

Vlak voor ons huis nestelt de familie Getelink. De merelouders maken zich veel zorgen om hun kroost. Of ze uitgevlogen zijn, kan ik niet zo goed beoordelen. Soms zie ik nog een merel in de struiken duiken. Voor het overige vliegen ze vooral krijsend achter kauwtjes en eksters aan.

De merels verdedigen met hand en tand de jonge aanwas van hun gezin. Dat vader Getelink ’s avonds nog tijd heeft om op de dakrand een mooi lied te zingen, beschouw ik als een wonder. Of zijn gezin op die tijd van de honger dreigt om te komen weet ik niet.

Ik volg met interesse hoe ze de wormpjes en andere eetbare waren naar het nest komen brengen. Een paar dagen terug vlogen ze af en aan met de lekkerste dingen in hun snavel. Ik bespeurde zelfs een sappige rode bes en bewonderde de speurkwaliteiten van vader merel.

Tot ik ontdekte dat de rode bessen in onze achtertuin wel snel verdwenen. Ze leken maar niet te rijpen. Onder de struik lagen wel onrijpe bessen die op een raadselachtige wijze naar beneden waren gevallen.

Even later betrapte ik vader merel op een inval. Hij vloog heel onopvallend naar de pergola van de buurman. Floot zachtjes om zich heen om niet op te vallen en dook in een snelle vlucht weg in de struik met rode bessen. Ik kon hem niet meer zien, maar zag de bladeren van de struik woest heen en weer schudden. Daar werd een heerlijke vrucht verorberd.

Ik was niet de enige die de Getelinks betrapte. Ze vielen al snel ook bij Teun op. Luid blaffend stormde onze waakhond op de bessenstruik in de hoek van de tuin. Ze sprong daarbij wild tegen de schutting aan. Zo verdween een verschrikte merel uit de struik. Ze keek de teckel met een verwilderde blik na.

Legale olifantenpaden

image

Een fenomeen dat ik wel kende, maar niet wist hoe het heette: olifantenpaden. Ik maakte er kennis mee met de serie: Nederland van boven. Daar vielen de afsnijdsels van de reguliere wegen onmiddellijk op vanuit de lucht. Een strakke bocht in een fietspad of voetpad wordt ingekort tot een snel pad door het gras. Gedurende de tijd ontstaat er een looppad en dat heet een olifantenpaadje.

In het park lopen ook een paar olifantenpaadjes. Het zijn die heerlijke ingekorte paden die soms zelfs een stukje tussen de bossages pakken. Zo dwaal je heerlijk weg en waan je je zelfs even helemaal alleen op de wereld. Het zijn die paadjes die er eigenlijk niet zijn. Ze zijn niet bedacht maar spontaan ontstaan. Daardoor hebben ze iets aantrekkelijks.

Tot mijn verbazing had de gemeente laatst de olifantenpaden in het park voorzien van een dikke zandlaag. Blijkbaar met de bedoeling om de paden een officiële status te geven. Zo hoeft niemand zich een onnodige weg te banen tussen de struiken, maar is het een vereffend pad zonder verdere obstakels.

Het haalt gelijk iets van de dynamiek weg. Zo sterk zelfs dat ik laatst maar het bestrate pad nam in een poging de geheimzinnigheid weer op te roepen. Als een olifantenpaadje officieel wordt, verdwijnt de hele bestaansrecht van het illegale paadje.

Natte en opgedroogde pluis

image

De regen heeft de populierenpluis papperig gemaakt. Het lijken kleine maïskorrels die onder de schoenen vastplakken. Als de zon de zaden opdroogt veranderen ze in kleine harde korrels.

De opgedroogde pluis doet dan weer denken aan de korrels die achterblijven na het poffen van maïs. Vaak niet meer dan een schilletje maar hard genoeg om de vulling in je holle kies los te krijgen.

De kleine witte draden zeggen dat ze ooit gevlogen hebben, maar de regen heeft daar een eind aan gemaakt. Nu liggen ze teneergeslagen op de bodem en bedekken het fietspad. Alsof de gemeentelijke dienst besloten heeft het pad extra te plaveien.

image

Achteraf betalen – #50books

image

Is iets van waarde gratis? Soms verbaas ik mij erover dat mensen voor iets onbenulligs heel veel geld neertellen. Het voorwerp krijgt er wel waarde mee. Iedereen wil voor een dubbeltje op de eerste rij zitten, maar als iets gratis is, heeft het dan waarde?

Ik weet het niet. Het commentaar op de krant De Pers was dat het gratis was. Het was een perfecte krant, hele goede en gedegen artikelen, maar gratis. Dat het gratis was deed dus afbreuk aan de kwaliteit. Daarmee verdween de krant van het toneel. Iets dat gratis was, kon toch nooit goed zijn?

Een paar jaar geleden bracht ik een gedichtencyclus onder in een boekje en liet het als gratis download achter op mijn website. Het boekje is een keer of 50 gedownload. Ik heb er misschien niet genoeg reclame voor gemaakt of de kwaliteit was onder de maat. Maar ik heb de stellige indruk dat veel lezers het boek bij voorbaat al minder interessant vinden omdat het gratis was.

Het initiatief van Paul Coeho waar Peter over schrijft, is natuurlijk best leuk, maar ik geloof er niet in. Als mensen iets gratis aangeboden krijgen, zullen ze na afloop beduidend minder geld geven dan wanneer ze vooraf betalen.

Het voordeel als je iets gratis aanbiedt, is dat je na afloop alleen complimenten krijgt als het meevalt. Mensen durven niet zo goed te zeggen dat het niet deugt als het gratis is. Je hebt er niets voor betaald, dus je mag niet een bepaalde kwaliteit verwachten.

De Social Media Club Almere is ook gratis. Na afloop kunnen de bezoekers een donatie in de collectebus stoppen. De laatste spreker gelooft daar niet in, zei ze. Waardebepaling achteraf geeft het evenement minder waarde dan vooraf entree heffen, vindt zij. Al hielp haar betoog aan het einde van de avond waarop ze sprak wel mee om de collectebus te vullen.

Dat geldt zeker ook voor de boeken die Paul Coeho gratis aanbiedt. Het begint er al mee dat zijn bestsellers niet in de lijst staan. Hij heeft zelf al een gradatie toegepast. Dat laat al een bepaalde indruk bij de lezer achter.

Je ziet het gebeuren bij veel e-books die mensen illegaal downloaden. Ze halen misschien wel honderden boeken binnen, maar ze lezen er enkele. Het levert voornamelijk inhaligheid op en veel minder leesplezier.

Dan geloof ik meer in het concept dat je een boek krijgt toegestuurd en moet lezen om er iets over te schrijven. Ik krijg soms een boek waar ik zelf niet zo snel op zou zijn gekomen om het te lezen. Dan ben ik heel blij met de ontdekking die ik doe. De deal: ik schrijf erover zorgt ervoor dat ik het boek lees. En de uitgever krijgt weer een mooie online attentie over zijn boek.

#50books

Dit is het antwoord op vraag  25 van het blogproject #50books. #50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Na Martha Pelkman in 2014 heeft Peter het in 2015 weer overgenomen. Bekijk mijn andere bijdrages voor dit bijzondere boekenblogproject.