Alleen met de goden

image

De roman van Alex Boogers Alleen met de goden is een heuse ontwikkelingsroman. Het boek gaat over de jonge Aaron Bachman die het niet makkelijk heeft. Hij leeft in een gezin waar hij niet echt alle kansen krijgt. Zijn ouders zijn meer met zichzelf en elkaar bezig dan met zijn opvoeding.

Bovendien hebben zijn vader én zijn moeder allebei losse handjes. Al beweert Aaron dat zijn vader vooral anderen sloeg. Hij zou hem nog nooit met een vinger hebben aangeraakt.

Als zijn vader tot overmaat iemand vermoordt, is het hek van de dam. Aaron ziet de man roerloos in de deuropening liggen, terwijl zijn vader staat te schreeuwen dat het hem spijt. Zijn moeder roept tegen haar man dat ze niks meer heeft om voor te leven. De verteller weet de ellende prachtig te relativeren:

Ik wachtte tot het geschreeuw ophield, en daarna het gehuil, en toen dacht ik aan de kermis die in de stad zou komen en hoe ik daarnaar had uitgekeken, en dat die hele kermis me nu niets meer kon schelen. (26)

De ellende waarin Aaron zat, verergert met het verdwijnen van zijn vader, papa Leeuw. Zijn vader belandt in de Scheveningse gevangenis en zijn moeder laat hem aan zijn lot over. Soms krijgt hij vijf gulden mee voor het eten. Hij haalt meestal een patatje en weet de Chinees Charlie Wong over te halen om voor dat bedrag een rijsttafel serveert.

De rest van het verhaal gaat over de jongen Aaron die overleeft. Hij kan moeilijk zijn draai vinden tot hij steun vindt bij het hondenasiel. Hij weet hier de niet plaatsbare Otis, een vechthond, rustig te krijgen. Het helpt hem door zijn zware periode heen.

Aaron is strijdbaar, letterlijk en figuurlijk. Ondanks alle tegenslagen zet hij door envindt zijn weg. Als hij uiteindelijk doorpakt in de vechtsport begeeft hij zich echt in de vechtersring. Niet iedereen is het daarmee eens, maar hij weet ook hier zijn weg te vinden.

Dat is het mooie van deze vuistdikke roman van Alex Boogers. Hij weet treffend de tegenslagen, kansen en mogelijkheden te benoemen die zich in een jongensleven voordoen. Dat maakt Alleen met de goden tot een ontwikkelingsroman die je niet snel vergeet.

Het verhaal van een straatschoffie met een uitzonderlijk schrijftalent.

Alex Boogers: Alleen met de goden. Roman. Amsterdam: Uitgeverij Podium, 2015. ISBN: 978 90 5759 711 4. 520 paginaś. Prijs: € 19,95

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Alleen met de goden van Alex Boogers. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Kora spelen

image

De muzikant Alphonse is in Dertig dagen van Annelies Verbeke de stad ontvlucht om als klusjesman in Westhoek te werken. Hij blijft gelukkig wel op zijn muziekinstrument spelen. Het is een kora.

Een kora is een soort tokkelinstrument uit West-Afrika. Het instrument lijkt qua klank veel op een harp, maar heeft in uiterlijk meer iets van een gitaar of misschien nog wel meer van de voorloper van de gitaar: de luit. De verschijningsvormen van de kora zijn erg divers. Soms is de klankkast waar de snaren voor gespannen zijn, van een grote kalebas.

De hoofdpersoon Alphonse is in Dertig dagen een kora-speler. Hij verdient nu zijn geld als klusjesman, maar hij speelt bij tijd en wijle zeker dit bijzondere snaarinstrument uit West-Afrika. De Afrikaanse harp is voor hem een middel om zich te bezinnen. Als hij kwaad is grijpt hij naar zijn kora, een vredelievend instrument:

De bas blijft onverschillig onder zijn woede, de kora staat erboven. Het instrument negeert elke neiging tot overdrijven, dwingt hem tot bezinning. […] De muziek dwingt hem tot een heldere gedachtegang. […].
Nee, denkt hij, rondzwemmend in de klanken, voor dit instrument is haat verwaarloosbaar. (134/135)

Hij heeft het instrument ook bij zich alsof het vrede brengt bij mensen die kwaad in de zin hebben. Hij voert het instrument in gedachten aan om overal waar twist en nijd is, vrede te brengen. Dit lukt natuurlijk niet helemaal, maar ik koester bewondering voor de manier waarop hij dit bijzondere instrument inzet in zijn contacten met anderen.

De kora fungeert als een soort afgezant van God onder de mensen. Met dat doel zet Alphonse dit bijzondere West-Afrikaanse muziekinstrument ook in.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 pagina’s. Prijs: € 19,95

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn zesde bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Ginkgo in knop

image

Altijd weer een mooi moment. Sinds ik zelf een Ginkgo heb, geniet ik elk jaar van de knoppen aan dit boompje. De kleine groene puntjes op de takken lieten zich al een tijdje zien. De koolmeesjes snoepten er al stiekem uit. Maar nu is het eindelijk zover dat de blaadjes zich laten zien.

image

Het DNA is al helemaal bepaald. Zelfs de kleinste blaadjes laten die vertrouwde vorm van de Ginkgo zien. Het blad dat in tweeën splijt en toch één is, zoals Goethe in zijn gedicht over de boom schrijft. De groene kleur is nog niet zo diepgroen als het blad straks is. Nu geniet ik vooral van de zachte, bijna mollige vormen van dit prachtige blad.

image

Dan denk ik terug aan de Hortus bij de VU waar ik altijd zo genoot van de grote Ginkgo die daar groeit. Met iets verderop die bladeren van die andere held: de Tulpenboom. Ik mis het om daar even rond te scharrelen in de pauze. Het groen van het voorjaar opsnuivend. Of de kleurenpracht van de herfst inademend.

image

Nu biedt mijn tuin het zicht op de Ginkgo. Het boompje waarvan ik de hoop koesterde dat hij het zou redden, begint zich meer en meer als een heuse boom te gedragen. De vorm van de stam maakt een olijke buiging en schiet dan kaarsrecht omhoog.

wpid-20150427_183635.jpg

Waar die vreemde kronkel vandaan komt, weet ik niet. Waarschijnlijk heeft hij bij het tuincentrum waar we hem gekocht hebben teveel in de verdrukking gestaan. Het is niet meer aan hem af te zien. Elk jaar schieten er weer een paar nieuwe centimeters de hemel in.

wpid-20150427_183647.jpg

Vrijmarkt in de Vesting

wpid-20150427_123312.jpgDe vrijmarkt in Almere zijn we helemaal zat. Vorig jaar leek er alleen nog maar meuk verkocht te worden. Rommel gepresenteerd alsof het de mooiste waar was. De prijzen die ze om de rommel vroegen ging alle perken te buiten. Daarom beloofden we elkaar voor volgend jaar een andere stad op te zoeken.

wpid-20150427_123323.jpg

Daarom rijden we vandaag naar Naarden. Misschien dat dit wat interessanter is. Het valt wel tegen qua parkeren. We kunnen de auto nergens kwijt binnen de vesting. Pas een eind verderop krijgen we het voor elkaar een plekje te vinden.

wpid-20150427_123703.jpg

Gewapend met een boodschappenkarretje achter ons aan om alle aankopen goed mee te kunnen nemen, lopen we de vesting in. Het is er erg gezellig op de Antiek en Curiosamarkt. Zelfs een paar boekenkraampjes en een heus Shantykoor zingt achter de kerk allerlei zeevaartliedjes.

wpid-20150427_132304.jpg

We eten tussen het gescharrel lekkere poffertjes en komen ook even terecht op de kindermarkt wat verderop. Een stoomtreintje rijdt er rond. Het loopt al op zijn eindje. Sommige kraampjes zijn al aan het opdoeken. Daar stuit ik op een heuse TNT-fietstas. Ik mag hem overnemen voor een euro. Inge heeft beet met een teckel-theepot en speelgoedauto’s voor de BSO. Doris geniet van de grabbelton en suikerspin.

wpid-20150427_125941.jpg

We gaan tevreden naar huis. Verkwikt door het mooie weer en de sfeer in Naarden zelf. Volgend jaar wagen we nog een plaatsje verder voor onze zoektocht naar de ultieme vrijmarkt van Nederland.

wpid-20150427_120847.jpg

De uitvoering

image

Best spannend, de grote eindproductie van de theaterschool. Ze heeft het hele jaar aan deze grote einduitvoering gewerkt. Het speelt op een onbewoond eiland waar een groep kinderen als schipbreukeling strandt.

Ze heeft veel geoefend. Daar kan het niet aan liggen. Ik heb om heel eerlijk te zijn, er niet zoveel acht op geslagen. Daarom is het best spannend om nu ineens in het theater van Corrosia Stad te zitten.

image

Het is klein en daarmee best een beetje intiem. Buiten op de plein bij het Stadhuis en de bibliotheek worden de kraampjes voor de vrijmarkt van Koningsdag ingericht. Mannen in hesjes lopen streng rond. De mensen die hun spullen willen verkopen, mogen dat nog niet.

Wij wachten tot aanvangstijd bij de deur van het theater van de oude bibliotheek. De grote ruimte beneden biedt kunstenaars nu gelegenheid om hun spullen te exposeren. Het grote cultuurgebouw oogt een beetje kaal, maar het theatertje is heel mooi ontdekken we wat later.

image

We vinden een prachtig plekje op de voorste rij. De donkere gordijnen achter het toneel bewegen. Een stukje van het decor valt naar beneden. Gelukkig duurt het wachten niet te lang. De muziek klinkt en de spelers komen het toneel op.

Ze spelen met veel energie. Als de eerste zenuwen bedwongen zijn, kunnen we de spelers beter verstaan en zien we het plezier in het spelen naar boven komen. Doris speelt met de energie die we van haar gewend zijn. Ze mag als eerste overeind komen nadat ze zijn aangespoeld.

image

En ze speelt een heldenrol. Ik voel me heel trots, zie haar af en toe kijken naar ons. We zitten ook zo dicht op het toneel, dat we bijna onderdeel van het spel zijn. Haar tekst is duidelijk te verstaan, soms zelfs een beetje te luid. Maar ze blijft rustig, speelt met heel veel expressie. Ontzettend mooi.

Als ze een stukje tekst kwijt is bij het zingen, is ze een beetje teleurgesteld. Maar ze herpakt zich en speelt verder de sterren van de hemel. De groep kinderen wordt gevonden en gered van het eiland. Zelfs het meisje dat achterblijft vindt haar geluk.

image

Op de markt halen ze nog een visje. Alles staat al klaar voor Koningsdag. Het springkussen, de frietkraam, een beddenkoning en een kar vol aardbeien. We rijden tevreden naar huis van een uitvoering waar ze bijna een jaar aan gewerkt heeft. Haar ouders net zo trots als zijzelf.

Actus tragicus

image

Terwijl iedereen naar de Matthaüs of de Johannes luisterde, hoorde ik een paar weken terug de prachtige Actus tragicus van Johann Sebastian Bach aan. De uitvoering staat op de nieuwste cd uit de serie Bach in Context. De cantate vormt de opening van het drieluik werken van Bach rond de dood.

Naast de Actus tragicus dat na een sonatine opent met Gottes Zeit ist die allerbest Zeit, klinken op de cd van Musica Amphion en Gesualdo Consort Amsterdam de motetta Komm, Jesu komm (BWV 229) en cantate Mit Fried und Freud ich fahr dahin (BWV 125). Het zijn stuk voor stuk mooie, troostrijke werken van Bach rond de dood.

Tussen de cantates door speelt Reitze Smits de delen uit de eerste Orgelsonate en het orgelkoraal ‘Schmücke Dich, o liebe Seele’. Hij doeet op het orgel van de Martinikerk in Groningen. Dat maakt de cd tot een mooie representatie hoe in Bachs tijd muziek vorm kreeg in de kerkdiensten.

image

De sonatine van de Actus tragicus is heel mooi, mede door het bijzondere gebruik van de 2 altblokfluiten. Ze klinken heel mooi samen, versterken elkaar, maar lopen soms ook van elkaar weg om weer samen terug te komen. Het brengt de boodschap heel scherp over. Het ingetogene dat zich vermengt met de 2 viola da gamba’s en basso continuo. Een bijzondere combinatie. Niet alleen in het oeuvre van Bach.

De uitvoering vormt een mooie eenheid met de andere cantate en sterke uitvoering van de motetta. Ik ben er erg van onder de indruk. Vooral ook in de volgorde waarin alles gepresenteerd wordt. Het vormt samen een sterk geheel, waarbij de orgelwerken juist aan kracht winnen.

Het opsplitsen van de orgelsonate is een goede keuze. Ze verbindt alle onderdelen. Het orgelkoraal ‘Schmücke dich, o liebe Seele’ is misschien wel 1 van de mooiste orgelkoralen van Bach. De intentie waarmee Reitze Smits het speelt maakt het bijna tot een sleutel op de cd.

Daarmee ben ik heel nieuwsgierig geworden naar de andere cd’s uit deze serie. Ik trof deze cd samen met het dikke boek dat uitleg geeft over alle werken, bij de bibliotheek. Het was een aangename verrassing waarmee ik hernieuwd kennismaakte met die enorme schat aan muziek die Bach schreef: zijn cantates. Ze vormen kleine Passionen op zich en evenaren de Matthaüs en Johannes regelmatig.

Bach in context Actus tragicus. Cantates, motetten en orgelwerken van Johann Sebastian Bach, uitgevoerd in liturgisch-muzikale context. Uitvoerenden: Musica Amphion, Gesualdo Consort Amsterdam, Reitze Smits (orgel), Pieter-Jan Belder (algehele muzikale leiding). Et’cetera Records. ISBN: 9789462285491. EAN: 8711801014890. Prijs: € 25.

Van schutblad naar blad

image

Ineens gaat het hard met het voorjaar. Zeker als je erop let en een vergelijking maakt. De kastanjebomen waar ik een paar weken geleden over schreef, staan nu volop in blad. Ik loop ’s morgens helemaal verscholen onder het loof.

image

De bladeren zie je groeien. Elke ochtend weer een stukje groter. Net als de bloemen die in het midden groeien tot heuse kaarsen. De bladeren hangen nog een beetje naar beneden, maar ze verheffen zich zeker overeind.

image

Toch zie ik nog de schutbladen van de knoppen. Ze hangen nutteloos aan de takken. De bescherming die ze gaven, is niet meer nodig. Soms liggen ze al op de grond. Losgetrokken door de groeispurt van de boom. Hun werk zit erop.

image

Wat verderop staan andere bomen net in knop. De rode beuken in het midden van het park en de lindes langs het fietspad laten de beginnende knoppen zien. Bij deze bomen duurt het nog even voor ze zover zijn als de paardenkastanjes verderop.

image

Dat is zo mooi aan het voorjaar. Alle bomen volgen elkaar langzaam maar zeker op totdat straks in de zomer alles vol in blad staat. De wereld verandert zo trefzeker in de mooiste kleuren groen.

image

Proberen een boek te schrijven (of te lezen)

image

In de roman De zes levens van Sophie probeert de hoofdpersoon Hannah een boek te schrijven over drie sterke vrouwen uit de vorige eeuw. Ze wil zich ontworstelen aan haar vanzelfsprekende leventje van feesten en het verslaan van de feestjes in de societyrubriek van het modeblad.

Ze wil een biografie schrijven over drie schrijvers die niemand ooit gaat lezen, stelt haar hoofdredacteur Stella. Leuk voor erbij, maar toch niet om je goedbetaalde en felbegeerde baan als journalist bij een modeblad voor op te geven.

Felbegeerde baan opgeven

Hannah doet het wel. Ze zet zich aan het studeren en schrijven van dit boek. Het boek dat je vasthoudt en waarover herhaaldelijk andere personages vragen hoe het ervoor staat. Hoe is het met je boek, vraagt Irminia, een vriendin van Hannah, in het hoofdstuk The Tender Trap. Het gaat slecht, heel slecht met haar dode schrijversklasje.

Het voornemen van een jaar eerder om zich te ontworstelen aan het feestgeneuzel en zich te wijden aan drie sterke vrouwen:

Vrouwen die spraken in een tijd waarin je beter zweeg. De tragiek van klinken en verstommen. (102)

Het boek over de drie vrouwen komt moeizaam uit haar vingers. Het leven van feesten en geneuzel eist haar teveel op. Ze wil vluchten net als haar drie schrijfsters, sterke vrouwen die het allemaal ergens teveel werd. Ze liepen alledrie weg en slechts één kwam weer terug. Maar zelfs deze laatste hield haar hele leven haar mond wat er nu precies was voorgevallen.

Uit pen geperst hoofdstuk

Het valt haar moeilijk. Ze kan haar uitgever niet eens het met moeite uit haar pen geperst hoofdstuk toesturen. Het geworstel met het boek domineert in het boek. Daarmee lijkt het alleen maar zwaarder te worden voor de lezer. Is het boek dat niet uit de vingers van de verteller wil komen, hetzelfde boek als het boek dat hij leest? Hoe kan hij dat boek serieus nemen?

Het is het spel dat de verteller met de lezer speelt. In de gesprekken met haar vriendin keert het schrijven van de roman regelmatig terug. Het verhaal over de drie sterke vrouwen. In gesprek met Bee, veel verderop, schrijft ze eveneens niet. Ze zit nog in de researchfase.

Hoe voelt dat, barsten van het schrijftalent dat zij kennelijk ontbeert? Ja, lekkere letters kan ze typen voor lezers bij de boterham. Kruimelletters. Wegwerpwoorden. Maar dat andere, dat kan ze niet. Een scherpe golf welt op en vecht zich door haar strot, haar mond. (223)

Ze kan het niet, zegt ze tegen Bee. Het lijkt meer een schreeuw om aandacht. Als haar vriendin Irminia haar opzoekt in haar flat en binnenkomt met de reservesleutel is de ik-verteller Sarah woest. Het is een bende in huis en ze heeft absoluut niet meer de touwtjes in handen. Ze verliest de grip op de werkelijkheid en haar verhaal.

Hink-stap-springen

Dat gaat zeker op voor De zes leven van Sophie. De lezer verliest ook de grip op het verhaal. De korte hoofdstukken hink-stap-springen door het verhaal en alle sterke vrouwen zorgen ervoor dat het verhaal moeilijk op gang komt. Het brengt je bijna in een moedeloze positie: het verhaal zit zo verstopt achter de sterke vrouwen Virginia Woolf, Agatha Christie en Barbara Follett dat het nauwelijks te vinden is.

Als je heel goed kijkt en je niet teveel laat verleiden door de ik-verteller Hannah, dan lees je een mooi verhaal. Maar dan moet je je nergens door laten afleiden.

Sarah Meuleman: De zes leven van Sophie. Amsterdam: Lebowski Publishers, 2015. ISBN: 978 90 488 2062 7. Prijs: € 19,95. 287 pagina’s

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is tweede bijdrage over De zes levens van Sophie van Sarah Meuleman. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Veldleeuwerik

image

Als Alphonse klust in de schrijversresidentie, vlak over de Franse grens, hoort hij een vogeltje. De zin uit Annelies Verbekes roman Dertig dagen past mooi in het verhaal:

Dat de ruisende, geurende boomkruinen en de vaak herhaalde vraag van een vogel de indruk geven dat hier nooit een oorlog is geweest, is wellicht de enige overwinning die ertoe doet. (90)

Dan ziet Alphonse de vogel vallen alsof hij neergeschoten wordt. Het dier laat zich uitgebreid bekijken en toont zich van alle kanten aan de hoofdpersoon. Hij wil weten hoe de vogel heet.

Veldleeuwerik

In zijn vogelgids vindt hij het antwoord: het is een veldleeuwerik. Zijn vriendin Kat is minder geïnteresseerd in zijn ontdekking. Zij is geschrokken door het journaa; over het nieuws dat 4 vrouwen zijn neergeschoten door een schutter.

Daarna keert de zeldzame vogel geregeld terug in het verhaal. Altijd is Alphons op zoek naar het dier als hij in de buurt van de schrijversresidentie is. Soms wacht hij tevergeefs op de vogel, andere keren dient het dier zich juist onverwachts aan. Bijvoorbeeld voordat hij het huis van een alcoholist binnengaat:

Hij hoort de veldleeuwerik, hoort hem, al toont de witte lucht enkel ganzen. Nadat de V over het dak is verdwenen, stapt hij het huis in. (180)

Het dier begeleidt hem bij zijn heldhaftige daden. Als hij wil wegrijden valt er iets uit de lucht. Het is een verenbal die overeind krabbelt. Alphonse herkent er de veldleeuwerik in. Die ene:

Omdat hij hem niet weg wil jagen, blijft hij zitten. Hij heeft zijn voet van het gaspedaal gehaald. De vogel hupt over de motorkap, naar voren, achteren, achteren, rechts, links, rechtss. Bijna oktober. Als deze er geen is die overwintert, dan zal hij over enkele dagen vertrekken. Komt hij afscheid nemen? (274)

Alles valt met alles samen in Dertig dagen van Annelies Verbeke. Zelfs de veldleeuwerik die zomaar uit de lucht lijkt te vallen, valt met een doel. Hij draagt het verhaal. Net als de botenwolk en de kora. Net als de personages.

Niets en niemand is overbodig in Dertig dagen. Alles is met een doel. Bij Annelies Verbeke is het genieten van deze voorzienigheid. Het maakt het verhaal compleet.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 paginaś. Prijs: € 19,95

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn vijfde bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Zwanenoog

image

We fietsen langs een groepje zwanen die het grasveldje vlak naast het fietspad tot slaapplaats heeft gemaakt. We fietsen akelig dicht langs de dieren als we de bocht nemen. Sommige liggen in het gras, met de kop tussen de veren. Anderen staan rechtop en kijken nog om zich heen. Of ze wiebelen nog met het lijf om de slaap op te roepen.

Een zwaan ligt vlak op het hoekje waar wij langsrijden. Het dier heeft zijn kop in het verenkleed gestoken. Een oog steekt precies ter hoogte van de staart uit de veren.

Het oog opent zich als wij langsrijden en volgt ons waakzaam. We zwijgen en trappen extra stevig om de brug op te komen. Ik moet aan onze teckel Saar denken als die lekker ligt te slapen in haar mandje. Ze kan je net zo met een oog volgen als deze zwaan.

Als we afdalen zegt Doris: ‘Die zwaan keek ons achterna en ik moest aan Saar denken.’ Ik moet lachen. Ik moest daar ook aan denken. ‘Ja, ze kan je precies zo met een oog volgen als ze in haar mandje ligt.’ We lachen allebei dat dezelfde gedachte naar binnen vloog bij het zien van hetzelfde oog.