Bestaande werkelijkheid

verzonnnen-maartje-wortelBij het openslaan van het boek valt het mij direct op. Het zinnetje dat ik al een tijdje niet meer gezien heb. De zin waarmee schrijvers zich proberen te ontworstelen aan de werkelijkheid:

Alles in dit boek is verzonnen. Iedere gelijkenis of overeenkomst met bepaalde personen berust op louter toeval. En anders maar niet.

De werkelijkheid die overal in de roman IJstijd van Maartje Wortel zit: de studentenflats op Uilenstede, Hotel Arena, de schrijver Chuck Palahniuk, restaurant Pompstation, Leonard Cohen en Bob Dylan. Allemaal referenties naar diezelfde werkelijkheid. De werkelijkheid waarbinnen het verzonnen verhaal zich afspeelt.

Het spel tussen verzonnen en niet verzonnen gaat het verhaal in. Nog voor ik een woord van het eigenlijke boek gelezen heb, ben ik al een bepaalde richting opgeduwd. Een richting die mij niet zint.

Alsof ze daarmee haar eigen verhaal wil bezweren. Aan het eind van het verhaal vertelt hoofdpersoon James Dillard wat volgens de redacteur van zijn uitgeverij Monica een goed verhaal is.

Ze heeft gezegd dat een schrijver niet moet opschrijven wat hij zelf wil, maar wat de mensen willen, en de mensen willen de waarheid. Met de waarheid bedoelt ze: waargebeurde verhalen. (234)

Het benadrukken dat deze roman verzonnen is, moet het tot een ‘serieus’ verhaal maken. En zo vermengt de werkelijkheid zich weer heerlijk met de fictie.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Maartje Wortels roman IJstijd bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.

Gedreven – #WOT

image

Het rapport van mijn dochter laat een gedreven persoon zien. Een enorme gedrevenheid schuilt er in haar, laat de lijst met cijfers zien. Misschien wel een beetje over-ijverig. Ik hoop zo dat ze die gedrevenheid en ijver vasthoudt. Vaak gebeurt het dat mensen uit frustratie of bij tegenslag hun gedrevenheid kwijtraken.

Gedreven personen worden altijd erg gewaardeerd. Ze bezitten het vuur en de overtuiging bij hun werk. Ze leven voor wat ze doen en ze doen het goed. Passie, enthousiasme en gedrevenheid staan hoog op de lijst met voorkeuren bij sollicitanten.

Gedrevenheid heeft echter ook een schaduwkant. Het kan verblinden en in de weg staan. Bovendien kan gedrevenheid ook heel goed geacteerd worden. Spelen dat je enthousiast bent gaat sommigen makkelijker af dan enthousiast zijn.

Ook zijn er mensen die vinden dat werknemers niet over de juiste attitude, lees: gedrevenheid beschikken. Ze stellen dat de toekomst ligt bij die kleine zelfstandige ondernemers. Zij bezitten het enthousiasme en de gedrevenheid om mooie dingen te maken. Zij zijn de toekomst voor de BV-Nederland.

Daar ben ik het mee oneens. Het aantal zelfstandigen dat gedrevenheid neerzet als een product. Ondertussen knijpen ze hem overal om maar uurtjes te kunnen schrijven. Ze beschikken over dezelfde zielloosheid als vaste werknemers die het enthousiasme verloren hebben. Daar zit dus geen onderscheid.

Want vaak wordt vergeten dat enthousiasme ook kan worden tegengewerkt. Niet iedereen houdt dan de gedrevenheid waarmee ze binnenkwamen. De teleurstelling maakt ze cynisch en wanhopig. Dat heb ik veel zien gebeuren bij bedrijven. Regels en procedures die in de weg staan. Ideëen die niet kunnen worden uitgevoerd. Het staat enthousiasme in de weg en verdrijft de gedrevenheid.

Het is juist het enthousiasme dat werkgevers zouden moeten stimuleren bij hun medewerkers. Het zou heel wat ondernemingen van de afgrond houden.

Verlopen

image

Ik rij de auto even door naar de parkeerplaats. Zij stapt al uit. Als ik aankom, zit ze op het bankje bij het raam. We lopen samen naar de balie. Ik laat mijn pasje zien. Zij ook. ‘Samen afrekenen?’ vraagt de juffrouw. Ja, samen afrekenen.

Het ene pasje gaat langs de scanner en krijgt een goedkeurend bliepje. Het andere pasje verzet zich. Ze laat het eindeloos langs haar scanner gaan. ‘Hij heeft er niet zo’n zin in’, grap ik nog. Ze kijkt aandachtig naar het scherm en dan naar het pasje. ‘Nee, ik snap het niet.’ Ze durft het niet te zeggen. ‘Het lijkt of deze pas niet geldig is.’

Ik kijk verbaasd. Ik krijg het goedgekeurde pasje terug. Dat is van mij. Maar het andere pasje is van haar. Ze heeft het nieuwe pasje niet in haar portemonnnee gedaan. Het oude is verlopen. ‘Nou, dan houdt het op’, zeg ik.

Ik verontschuldig mij. ‘Nou, ik vind het vooral vervelend voor u’, zegt de kassajuffrouw. Ik baal en als we buitenlopen laat ik het haar merken. Zoals ik me had verheugd op de schilderijen. Nu staan we met lege blikken buiten. Voor de kaart ophalen is het te ver.

Een paar straten verder. Het lukt mij niet verder te rijden. Ze neemt het over. We bezoeken een heel mooie kringloop wat verderop, maar het blijft een beetje leeg. Zeker ook als het pontje in de polder nog niet vaart. De wolken kunnen niet genoeg troosten.

Alles of niks

image

In de ochtend absorbeer ik het meeste. Als ik dan een mooie blog lees, spookt hij de hele dag door mijn hoofd. Soms zoek ik hem weer op, lees de tekst nog een keer later die middag. Soms gaan de gedachten een deel van de nacht verder. Het hoort bij mij. Zo verwerk ik indrukken.

Zo las ik gistermorgen de indringende blog van Jacob Jan over Geld en niksdoen. Over de keuze die hij een jaar geleden maakte. Zijn baan opzeggen en het theater in. Een radicale keuze.

Ik dacht terug aan het filmpje dat Henk Jan Winkeldermaat van hem maakte in de aanloop van de try-outs. ‘Ik heb keuzes gemaakt’, zegt Jacob Jan op dat filmpje. De angst dat het misgaat, het risico dat hij loopt.

Het geld. Bestaanszekerheid. ‘En als je het niet gaat redden, kun je het geld niet nog een keer uitgeven. Geloof je er genoeg in om daar die keuzes voor te maken?’

‘Bijna alles of niks’, zegt hij. Bijna? Toch nog terugkrabbelen? De twijfel die voortdurend knaagt en landjepikt met het zwaard dat geld heet. Nu knabbelen oude schuldgevoelens daar ook nog eens bij. De keuzes die hij gemaakt heeft, zijn die wel goed geweest?

De herkenning. Die twijfel, zoektocht naar zekerheid. Verbrand niet al je schepen achter je. Ik zoek eerst de financiële houvast. Als ik dat heb, kan ik ook creatief bezigzijn.

Maar die zoektocht naar houvast is een bevestiging van onzekerheid. De brieven die elke dag de deur uitgaan. De afwijzingen die even snel op de deurmat vallen. Het gevoel de tijd doelloos te verlummelen, terwijl je het zo nuttig zou kunnen besteden.

Daar draait het om, die voortdurende worsteling. Het zoeken, verdwalen en weer teruglopen. Dat is leven. Het volgen van je dromen is mooi, maar ook doodeng. Alles of niets.

Jacob Jan Voerman keuzes from punkmedia on Vimeo.

Leo Vroman

image

Een week lang liep ik met mijn neus in de wolken. De grote dichter Leo Vroman had gereageerd op een recensie van mij voor litnet. En wat een lovende woorden schreef hij.

Ik had een stukje geschreven over zijn dichtbundel Tweede verschiet. Wat een mooie poëzie schreef hij. Een dichter naar mijn hart. De beelden en de taal. Hoe alles zich vermengde. Ik begreep het niet altijd, maar dat was juist de kracht.

En daar was opeens die reactie. Etienne van Heerden stuurde mij een mailtje om mij op dit bijzondere berichtje te attenderen. Leo Vroman schreef het volgende:

Lieve mensen,

Ik heb, egoistisch natuurlijk, genoten van zijn bespreking over Tweede Verschiet. Ook van dit indirect contact met Zuid Afrika. Bedankt!

Warme groeten,

Leo Vroman

Ik hief mijn hoofd naar achteren en liet mijn neus omhoog wijzen. Zo liep ik een paar dagen door de straten van Almelo. Wat een lof van deze bijzondere man. Modern als hij was, gevonden op internet.

Daarna veroverde het gewone leven mij weer snel. Ik werkte net bij de krant en moest stukjes schrijven. Maar deze woorden ben ik nooit meer vergeten.

Tranen met tuiten huilen – #50books

het-klompje-dat-op-het-water-dreefTranen met tuiten heb gehuild om de boeken van W.G. van de Hulst. Het ene nog zieliger dan de andere. De titels waren al zielig. Neem Ouwe Bram of Het klompje dat op ’t water dreef.

Elk boek leidde steevast tot gebrul. Het verhaal Ouwe Bram waarbij de oude norse bejaarde een heel aardige man blijkt te zijn. Precies op het moment dat je dat vindt, gaat hij dood. Niks meer aan te doen, maar huilen, huilen, huilen.

Sinds die tranen geplengd zijn, ben ik wat voorzichtiger geworden met de tranen. Ik huil niet meer zo snel bij een verhaal. Soms vind ik het zelfs vals sentiment. De verteller die tranen oproept om het effect en niet om het verhaal. Nou dat hoeft van mij niet. Ik laat mij lekker meenemen door het verhaal, maar als er tranen verlangd worden haak ik af.

Hoe anders dan bij gedichten. Elisabeth Eybers, Simon Vestdijk of de laatste gedichten van Gerrit Komrij. Ze grijpen mij bij de strot en verlaten mij niet meer. Of de gisteren overleden Leo Vroman. Hoe mooi zijn die woorden. Ze raken je aan en je voelt het overal. Geen vals sentiment, maar pure emotie.

#50books

Dit is het antwoord op vraag  8 van het blogproject #50books. #50books is een initiatief vanPeter PellenaarsMartha Pelkman heeft in 2014 het stokje overgenomen. Bekijk mijn andere bijdrages voor dit bijzondere boekenblogproject. 

Lekke band

image

Ik kom met een tas vol boodschappen terug bij mijn fiets, maak het slot los en pak hem bij het stuur. Ik voel het meteen: lekke band. Balen, want ik heb het koud en voel de wind langs mij gaan. Nou moet ik ook nog naar huis lopen.

Rustig loop ik naar huis, de tas op de bagagedrager hou ik goed vast. Gelukkig is het droog en ik laat de boosheid meenemen door de wind. Nog even een foto van de zon en ik kan er weer tegenaan.

Maar mijn handen voelen koud en het is eigenlijk best een aardige tippel. Als wat verderop ook nog eens een buitje over me heen komt, baal ik weer.

Ik zet de fiets tegen de schuur en laat hem daar even lekker staan. Als ik later die middag genoeg moed bij elkaar heb, durf ik weer naar mijn fiets te kijken. Dan zie ik de oorzaak: tegen de zijkant van de band drukt een punaise in de band.

image

Dat kan niet van de straat zijn, maar moet bewust erin gedrukt zijn. Wat een hufters! Zeker als ik de band licht en ontdek dat naast het gaatje nog een gaatje zit. Ze hebben er dus ook nog eens meerdere keren in geprikt. Hoe bestaat het!

En ik vraag me af wat er nou de lol aan is. Zouden ze nu zitten gniffelen achter een marktkraam of zouden ze plezier hebben bij het prikken van de punaisepunt in mijn fietsband?

Ik begrijp het niet, want ik heb een halfuur werk aan hun lolletje van hooguit een halve minuut.
image

In de gaten

image

Ik zet Billy in elkaar voor haar kamer. Het duurt niet zo lang voor we gaan eten, maar ik wil graag de eerste boekenkast in elkaar zetten. De kamer net opgeruimd. Het boekenkastje van oma krijgt een ander plekje in huis. Het oude bureautje gaat naar de weggeefgroep.

Ik ben druk bezig. Ik weet dat je goed de gebruiksaanwijzing moet volgen. Zorgvuldig zoek ik de juiste delen op en leg ze op de juiste manier in de vorm. Dan gaat het hard. De delen passen mooi in elkaar. De schroefjes schroeven aangenaam in het hout.

Het geraamte staat, even omdraaien voor de achterkant. Het gaat wat anders dan normaal. De plaat moet tussen een smalle richel worden geschoven. Ik heb te weinig ruimte. Het lukt door hem dubbel te klappen en voorzichtig erin te laten vallen. Dan hamer ik de spijkertjes in het dunne hardboard.

Ik mag de kast oprichten. Als hij staat zoek ik de plankjes en hang ze in de kast. Een plank zit er niet goed in, zie ik. Het spaanplaat is open en bloot zichtbaar. Dan ontdek ik dat het de dragende plank uit het midden is. Ik heb me vergist. Nu priemen de spijkers in de gladde, witte voorkant.

Niet goed opgelet. Ik moet de boel weer uit elkaar halen en als het dan eindelijk staat wijzen zes gaten eigenwijs in mijn richting. Niet goed opgelet, druiloor zeggen ze. Ik scheld, maar het helpt niet. De gaten blijven zitten.

Aan tafel biecht ik de gatenkaas op en vertel dat ik het verschrikkelijk vind. De nieuwe eigenaresse van de Billy-kast met gaten in een plank, kijkt mij indringend aan: ‘Papa, misschien vind jij het erg, maar ik vind het niet erg hoor.’ Een glimlach trekt over haar gezicht. ‘Eigenlijk is het best grappig. Niemand heeft dat.’

Attitude – #WOT

image

Als attitude het geheim achter succes is, dan zorgt een gebrek eraan voor het mislukken van iets. Zou de keuze voor de andere kandidaat afgelopen maandag, duiden op een gebrek aan attitude? Ik geloof het niet. Het zal wel meespelen. Hoe vonden ze mij overkomen? Ik vond dat het aan mij houding niet lag: ik was enthousiast, wist goed waar ik het over had en probeerde daar iets van over te brengen op de anderen.

Gelukkig komt er meer kijken om iets tot een succes te maken. Het product, de dienst of de boodschap zijn minstens zo belangrijk. Dat ligt niet alleen aan attitude. Er spelen altijd andere dingen mee. Het succes hangt af van een som van factoren. Als de uitkomst negatief is, is het gewoon domme pech. In mijn geval wist ik ook niet tegen wie ik het moest opnemen. Het kan al bij voorbaat een verloren strijd zijn geweest.

Bij het lezen van de biografie van Steve Jobs ontdekte ik wel dat het helpt een duidelijk doel te hebben. Ook helpt het om echt goede producten te maken. Het is wel de vraag of een goed product zichzelf verkoopt. Daarvoor moet er wel iets meer met het product gebeuren. Misschien is dat de attitude waar zoveel mensen het over hebben.

Het is te kortzichtig om attitude als belangrijkste factor aan te wijzen om succes te hebben. Het is soms een kwestie van pech of geluk hebben. Je hebt niet alles zelf in de hand.

Op je oude dag

image

We zitten bij de Ikea en eten balletjes met patatjes. Het is rustig. Geen hard geroezemoes of rennende kinderen. Iedereen zit aan een tafeltje, rustig te eten. Ik geniet. De rust, het eten en elkaar. Stil samen smullen.

Een paar tafeltjes verder zit een ouder echtpaar te eten. Ze genieten van hun een Zweedse runderbeef met patatjes. Met ondeugende blikken kijkt hij haar aan. Ze glimlacht terug. Dit is even hun momentje. Dat kun je natuurlijk ook doen op je oude dag, denk ik. Gezellig samen eten bij Ikea.

Waarom zou het allemaal overdadig moeten? Een luxe restaurant met onbegrijpelijk namen. Nee, gewoon een portie Zweedse balletjes met patat of een stukje Zalmlasagne. Vergeet de tzazikisaus niet. Ik steek weer een balletje in mijn mond, gedoopt in de bessensaus.

Ja, dat zou ik op mijn oude dag doen. Gezellig samen naar de Ikea en dan lekker uit eten. Een keer per maand of zo. Ik moet in mijzelf lachen. Later op mijn oude dag? Ik doe het nu al. Vooral het genieten. Ondanks alles, met elkaar.